İçeriğe atla

Lokmân Hakîm Lokmâniyye Fassı'nı nasıl yorumlar?

Kişi-Konu1 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Lokmân Hakîm, Lokmâniyye Fassı'nda Allah Teâlâ'yı "Latîf" ve "Habîr" isimleriyle vasfetmiştir. Bu vasıflar, Cenâb-ı Hakk'ın hem her şeyi kuşatan inceliğini ve nüfuz ediciliğini (Latîf), hem de tecrübe ve imtihan yoluyla elde edilen ilimle her şeyden haberdar oluşunu (Habîr) ifade eder. Lokmân, bu isimler aracılığıyla Allah'ın hem tenzihî hem de teşbihî yönlerini bir araya getirerek, O'nun her ma'lûmun "ayn"ı olduğunu vurgulamıştır. Bu yorum, Lokmân'ın hikmet sahibi kişiliğinin bir yansıması olup, Kur'ân'da oğluna verdiği öğütlerde de (Lokmân 31/13-19) bu hikmetin izleri görülür.

Detaylı cevap

Lokmân Hakîm, Lokmâniyye Fassı'nda Allah Teâlâ'yı vasfederken, Lokmân Sûresi'nin 31/16. âyetinde geçen "Muhakkak Allah Latîf'tir, Habîr'dir" ifadesini esas almıştır¹·². Bu vasıflandırmada öncelikle Allah'ın Latîf ismi zikredilir. Latîf ismi, Hakk'ın her şeye nüfuz eden, her şeyi kuşatan inceliğini ve lütfunu ifade eder. Ardından gelen Habîr ismi ise, Yüce Allah'ın tecrübe ve imtihan ile hâsıl olan ilimle bilici olduğunu gösterir¹. Bu, Allah'ın "Biz sizi imtihan ederiz, tâ ki sizden mücahitleri ve sabredenleri bilelim!" (Muhammed, 47/31) sözüne işaret eder³. Lokmân, bu iki ismi bir arada kullanarak, Allah'ın hem tenzihî mânada Latîf olduğunu, hem de teşbihî mânada Habîr olduğunu belirtir; zira haberdar olmak, âlemin içinde olmayı gerektirir⁴. Bu bağlamda, Lokmân'ın kelâmı, Hak'ın her ma'lûmun "ayn"ı olduğunu haber verir; yani Allah, bilinen her şeyin özü ve hakikatidir⁵. Lokmân'ın bu yorumu, onun hikmet sahibi kişiliğinden kaynaklanır ve Kur'ân'da oğluna verdiği öğütlerde de bu hikmetin izleri bulunur⁶·⁷. Nitekim, Lokmân'ın sözleri, Allah tarafından tasdik edilerek Kur'ân'a alınmış, böylece hem Lokmânî bir kelâm hem de Kelâmullah olma özelliğini kazanmıştır⁴.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Lokmâniyye · s.104“Lokmân Hak Teâlâ hazretleriniللّٰــه َ لَطِيــف ٌ خَبِيــر ٌإِن َّ(Lokmân, 31/16) Muhakkak Allah Latîf ’dir, Habîr’dir. diyerek vasfeyledi. Letâfet-i &10024; Ya”Oku
  2. 2TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları · s.217“Lokman Hak Teâlâ hazretlerini اِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ (Lokman. 31/16) diyerek vasf eyledi. Yani “muhakkak ki Allah latiftir ve haberdardır” Letâfet-i Hak ”Oku
  3. 3Kelime-i Lokmâniyye · s.105“Lokmân Hak Teâlâ hazretleriniللّٰــه َ لَطِيــف ٌ خَبِيــر ٌإِن َّ(Lokmân, 31/16) Muhakkak Allah Latîf ’dir, Habîr’dir. diyerek vasfeyledi. Letâfet-i &10024; Ya”Oku
  4. 4Muhtelif Mevzular Sohbetleri (2011) · s.44“Bu söz her ne kadar Lokman Hekime ait ise de, bu Kelâmullah'tır. Neden? Çünkü hiç değiştirmeden Allah, Lokmanın sözünü aldı ve kitabına öyle koydu diyor. Yani h”Oku
  5. 5Mü'minûn Sûresi · s.35“Lokmân oğluna hitâben tekellüm eylediği kelâm ile, Hak her ma'lûmun "ayn"ı olduğunu haber verdi ki, bâlâda biraz izâh edilmiş idi. Ve kezâ sükût edip, bu kelâmd”Oku
  6. 6Lokmân 31/13-19
  7. 7Lokmân Sûresi · s.79“Lokmân b. Âd hikmetli sözler söylemesiyle meşhur olduğundan Lokmânü’l-hakîm diye de mâruftur. Hz. Peygamber’in Yemen’den gelen bir heyeti karşılarken onlara, “İ”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.