Muhabbet kavramı için İbrâhîmiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?

Muhabbet, tasavvufta sâlikin Hakk'a, Hakk'ın da sâliğe duyduğu karşılıklı sevginin adıdır ve sülûkun itici gücüdür. İbrâhîmiyye Fassı'nda muhabbet, özellikle hullet mertebesi üzerinden işlenir. Hullet, lugatte 'derinlik, içlilik, dostluğun en samimi hâli' anlamına gelir ve tasavvufta Hak ile kul arasındaki en yakın muhabbet bağını ifade eder. Hz. İbrâhîm'in "halîlullâh" lakabını alması bu mertebede gerçekleşmiştir.

İbrâhîmiyye Fassı'nda hulletin iki vechesi açılır: Birincisi, sâlikin Hakk'a dostluğudur. Bu, Hz. İbrâhîm'in yıldızı, ayı ve güneşi denedikten sonra "lâ uhibbu'l-âfilîn" (batanları sevmem) (En'âm 76) diyerek "innî veccehtu vechiye lillezî fataras-semâvâti ve'l-ard" (yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim) demesiyle ortaya konur. Bu durum, Hakk'tan gayrı ne varsa oradan boşaltılması ve Hakk muhabbetiyle zikrin yapılması gerektiğini gösterir¹. İkinci veche ise Hakk'ın sâlike dostluğudur.

Muhabbet, ruhani bir haldir ve gönül âlemiyle ilgilidir; elle tutulmaz, gözle görülmez². İbrâhîmiyye Fassı'ndaki bu hullet mertebesi, muhabbetin en yüksek tezahürlerinden biri olarak kabul edilir ve Hz. İbrâhîm'in Hakk'a olan tam teslimiyetini ve yönelişini temsil eder. Bu, aynı zamanda Hakk'ın da kuluna olan özel sevgisinin bir karşılığıdır.