Muhyiddin İbn Arabî Mîrâc hakkında ne der?

Muhyiddin İbn Arabî, mîrâcı tasavvufî sülûkun önemli bir merhalesi olarak görür ve bu konuyu eserlerinde genişçe ele alır. Hz. Peygamber'in mîrâcı, İbn Arabî'ye göre "Hakikat-i Muhammediyye'nin maddî dünyadan çekilip ilâhî hüviyete dönüşü"nü simgeler¹. Bu, Hz. Peygamber'e mahsus, bedenle ve ruhla birlikte gerçekleşen biricik bir yolculuktur; Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya, oradan da Sidretü'l-Müntehâ ve Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makâmına ulaşmayı ifade eder³. İbn Arabî, bu nebevî mîrâcı, sâliklerin mânevî yükselişleri için bir örnek olarak sunar. Sâlikin mîrâcı ise "mânevî urûc"lar şeklinde tezahür eder; namazda, zikirde veya halvette kalbin Hak'ın huzuruna ulaşması "mîrâc-ı sagîr" (küçük mîrâc) olarak adlandırılır. İbn Arabî'nin Fütûhât-ı Mekkiyye adlı eseri, mîrâcın ve diğer tasavvufî konuların ansiklopedik bir kaynağıdır ve bu eserde mîrâcın farklı mertebeleri ve tecellileri detaylıca açıklanır⁴·². İbn Arabî, et-Tedbirâtü'l-İlâhiyye Fi Islâhi Memleketi'l-İnsâniyye adlı eserinde de mîrâcın ilahî tedbirlerle olan ilişkisini ve insanî kemalata etkilerini tafsilatlı bir şekilde ele alır⁵. O, mîrâcı sadece bir yükseliş olarak değil, aynı zamanda Hakk'ın tecellileriyle yaşanan bir sarhoşluk hâli olarak da değerlendirir⁶. İbn Arabî'nin bu konudaki görüşleri, tasavvuf geleneğinde mîrâcın hem zahirî hem de bâtınî mertebelerini derinlemesine anlamaya yönelik önemli bir çerçeve sunar.