Necdet Ardıç (Terzibaba)'ın Rûh kavramına yaklaşımı nasıldır?

Necdet Ardıç, Uşşâkî tarikatının önemli mürşidlerinden biri olarak, tasavvufî irfan geleneğini modern döneme taşımış ve eserleri ile sohbetlerinde tasavvufî kavramlara derinlemesine açıklamalar getirmiştir⁴. Onun rûh kavramına yaklaşımı, genel tasavvufî anlayışla uyumlu olmakla birlikte, kendi irfan mektebinin ve keşiflerinin getirdiği yorumlarla zenginleşmiştir¹·².

Rûh, Necdet Ardıç'ın sisteminde, insanın aslî hakîkati olarak kabul edilir. Kur'ân-ı Kerîm'de rûhun hakîkatinin Allah'tan başkasınca bilinmediği açıkça beyân edilir: "Sana rûhdan soruyorlar. De ki: Rûh, Rabbim'in emrindendir" (İsrâ 17/85)³. Bu ayet, rûhun mâhiyetinin Hak'ın emrine âid olduğunu, yani akıl ile çözülemeyecek sırrî bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Tasavvufî yorumda rûh, idrâk edilen değil, idrâk edendir; bilinen değil, bilendir; bu sebeple mâhiyetini akılla kavramak mümkün değildir.

Necdet Ardıç, rûhu, Allah'ın insana üflediği latîf cevher olarak tanımlar³. Hicr 29'daki "ve nefahtu fîhi min rûhî" (ona kendi rûhumdan üfledim) ayeti, insanın rûhî yapısının ilâhî kaynaklı olduğunu işaret eder. Bu ilâhî üfleme, rûhun emir âleminden olduğunu ve beden ile berzah arasında bir bağ kurduğunu ifade eder³. Tasavvufî letâif nazariyesinde rûh, kalp mertebesinden sonra gelen ve nûr-u Muhammedî, hayât-ı sermedî ve ilm-i ledün ile irtibâtlı olan bir tecellî mahallidir. Mûsâ-Hızır kıssasındaki ledünnî bilgi (Kehf 18/65) rûhta tezâhür eder; mîrâc, mukâşefe, müşâhede gibi mânevî kazançlar rûhâniyyet seviyesinde gerçekleşir. Necdet Ardıç'ın eserleri ve sohbetleri, bu gibi kavramlara getirdiği yorumlarla tasavvufî bilgiye yeni mertebeler kazandırmıştır¹·².