Necdet Ardıç (Terzibaba)'ın Rûhullâh kavramına yaklaşımı nasıldır?

Necdet Ardıç, tasavvufî düşünce sisteminde bilginin önemine vurgu yaparak, kalbin bilme fiiliyle bazı kavramların yeniden yorumlandığını ve taze bilginin katılımıyla yeni anlam ve mertebeler kazandığını ifade eder¹·². Rûhullâh kavramına yaklaşımı da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Klasik tasavvufî anlayışta Rûhullâh, lugatta "Allah'ın rûhu" anlamına gelir ve özellikle Hz. Îsâ'nın özel lakabı olarak bilinir. Nisâ 171'deki "ve kelimetuhû elkâhâ ilâ meryeme ve rûhun minhu" (Hz. Îsâ Allah'ın bir kelimesidir, onu Meryem'e ulaştırdı, ve O'ndan bir rûhtur) ayeti bu lakabın asıl mesnedidir. Terzibaba geleneğinde ise bu kavram, Hz. Îsâ'nın özel durumuyla birlikte, daha geniş bir perspektiften insanlığın aslî yapısına da işaret eder. Hicr 29'daki "ve nefahtu fîhi min rûhî" (ona kendi rûhumdan üfledim) ayeti, her insanın "Allah'ın rûhundan" bir parça taşıdığını, yani her insanın bir cihette rûhullâh olduğunu gösterir. Bu durum, insanın ilâhî kaynaklı ruhânî yapısını ve Hak ile olan akrabalığını ortaya koyar. Ancak bu, panteistik bir önerme değildir; insan Hak'tan ayrı bir varlık olmakla birlikte, Hak'tan rûh aldığı için O'na akrabadır. Hz. Îsâ'nın diğer insanlardan farkı ise, bu rûhullâhî vechenin kendisinde kemâl mertebesinde tezâhür etmesidir. Necdet Ardıç'ın bu yorumları, onun tasavvufî kavramlara getirdiği özgün bakış açısını ve irfânî derinliğini yansıtır¹·².