Necdet Ardıç (Terzibaba) Mîzân hakkında ne der?

Necdet Ardıç'ın mîzân kavramına doğrudan bir tasavvufî tanım getirmediği, ancak eserlerinin genelinde bu kavramın temelini oluşturan ilâhî adalet ve denge prensibine işaret ettiği görülmektedir. Tasavvufta mîzân, kıyâmet günü amellerin tartılacağı ilâhî terazi olarak tanımlanır¹. Bu, kelâm sözlüğünde âhiret hayatının altı temel sınamasından biri olarak kabul edilir⁴. Terzibaba'nın eserlerinde bu akâidî mîzânın ötesinde, irfanî bir bakış açısı mevcuttur. Örneğin, "Rabb’ımıza şükrederiz, okuyanların en geniş şekilde fayda sağlamalarını ve Cenâb-ı Hakk’tan 'Alîm ve Habîr' isimlerinin feyzi ile irfaniyyetlerimizin artmalarını dilerim"² ifadesi, Hakk'ın her şeyi bilen ve her şeyden haberdar olan isimlerinin, varoluşun her anında bir denge ve ölçü içinde tecelli ettiğini ima eder. Bu, tasavvuftaki bâtınî mîzân anlayışına yakındır; kalbin Hak ile halk arasındaki dengesi. Ayrıca, "ve huve me’akum eyne mâ kuntum" (57/4) yani "O sizinle beraberdi siz neredeydiniz?"³ ayetinin tefsiri, Hakk'ın her yerde ve her an hazır ve nazır olduğu hakikatini vurgular. Bu durum, kâinatın bizzat bir denge üzerinde kurulu olduğu vücudî mîzân anlayışıyla örtüşür; her zerre, Hakk'ın 'el-Adl' isminin tecellîsiyle yerli yerinde durur. Necdet Ardıç'ın genel irfan geleneğini modern döneme taşıyan bir mürşid olması⁵, mîzân gibi temel tasavvufî kavramları dolaylı yoldan, Hakk'ın mutlak adalet ve denge prensibi üzerinden ele aldığını göstermektedir.