Nefs-i râdıyye ile Nefs-i merdıyye arasındaki sıra nasıldır?
Nefs-i râdıyye ile Nefs-i merdıyye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesi silsilesinde birbirini takip eden iki basamaktır. Nefs-i râdıyye beşinci mertebe olup sâlikin Hak'tan gelen her şeye kalben râzı olduğu hâli ifade ederken, Nefs-i merdıyye altıncı mertebe olup Hak Teâlâ'nın da sâlikten râzı olduğu makamı belirtir. Bu sıralama, sâlikin kendi rızâsını vermesiyle başlayan ve ardından Hak'ın rızâsına mazhar olmasıyla devam eden bir kemâlât sürecini gösterir.
Detaylı cevap
Tasavvufta nefs mertebeleri, sâlikin mânevî yolculuğundaki ilerleyişini gösteren yedi aşamadan oluşur. Bu mertebeler sırasıyla nefs-i emmâre, nefs-i levvâme, nefs-i mülhime, nefs-i mutmainne, nefs-i râdıyye, nefs-i merdıyye ve nefs-i sâfiyedir¹·². Bu sıralamada nefs-i râdıyye beşinci, nefs-i merdıyye ise altıncı basamaktır³.
Nefs-i râdıyye, "râzı olan nefs" anlamına gelir ve mutmainne mertebesinden sonra gelir. Bu mertebede sâlik, Hak'tan gelen her türlü takdîre, sıkıntı veya rahatlık ayrımı yapmaksızın kalben râzıdır. Fecr Sûresi'nin 27-28. âyetlerinde geçen "yâ eyyetühe'n-nefsu'l-mutmainneh, irci'î ilâ rabbike râdıyeten merdıyyeh" (Ey mutmainne nefsi, Rabb'ine râzı olarak ve râzı kılınmış olarak dön) ifadesi, hem mutmainne hem de râdıyye mertebelerini içerir⁴·⁵. Nefs-i râdıyye'nin rengi sarıdır⁶. Bu mertebenin zikri "Ya HAY"dır ve idrâki, bu şuurla ileriye doğru gitme gayretidir⁷.
Nefs-i merdıyye ise "râzı olunmuş nefs" demektir ve nefs-i râdıyye'den sonra gelir³. Bu mertebede sâlikin Hak'tan râzı olmasının ardından, Hak Teâlâ da sâlikten râzı olur. Böylece rızâ hali iki yönlü bir kemâle ulaşır. Nefs-i merdıyye'nin rengi siyahtır⁶. Bu makamın anahtarı ve yükselticisi "Kayyûm" ismidir⁸. Nefs-i merdıyye'nin iki yüzü vardır; biri râdıyye'ye, diğeri sâfiyye'ye bakar. Sâlik bu mertebede beşerî varlığından tam sıyrılamamış olsa da bu hâlin sonuna gelmiş sayılır ve eski hâllerine dönmemeye çalışır⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000) · s.3“Bunlar da sırasıyla: 1 - Nefs-i Emmâre. 2 - “ Levvâme. 3 - “ Mülhime. 4 - “ Mutmeinne. 5 - “ Râdiye. 6 - “ Merdiyye. 7 - “ Sâfiye. Diye adlandırılır. Bunlar her”Oku
- 2Vahiy ve Cebrâîl · s.72“Nefs-i emmmare, 2. Nefs-i levvame, 3. Nefs-i mülhime 4. Nefs-i mutmeinne 5. Nefs-i radiye 6. Nefs-i merdiyye 7. Nefs-i safiye, diye isimlendirmişlerdir. Bunlard”Oku
- 3Kelime-i Tevhîd · s.161“Bu mertebeler ise, yukarıdan aşağı 6 - Nefsi Merdiyye 6 - Nefs-i Merdiyye 5 - Nefs-i Radiyye 4 - Nefs-i Mutmainne 3 - Nefs-i Mülhime mertebeleridir.”Oku
- 4K1-52
- 5Bir Ressam Hikâyesi · s.212“4. “ Nefsi Mutmainne ” de, 5. “ Nefsi Raziye ” de, 6. “ Nefsi Marziye ” de, “ya eyyetühen nefsül mutmeinnetü irci’ıy ilâ rabbiki radıyeten merdıyyeten” (Fecr 89”Oku
- 6Bakara Sûresi · s.155“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
- 7Bakara Sûresi · s.159“Belki biraz daha uzayacak ama yeri gelmişken faydalı olur düşüncesiyle yine (İrfan mektebi) kitabımızdan (nefs-i râdiyye) bölümünü ilâve etmeyi uygun buldum. 16”Oku
- 8İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.44“Yaşantısı: Nefs-i Merdiyye nin iki yüzü vardır . Biri Râdiyye ye diğeri Sâfiyye ye bakar. Henüz daha beşeri varlığından tam sıyrılamamış olmakla birlikte bu hal”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.