İçeriğe atla

Nefs-i râdıyye ve Nefs-i merdıyye hangi noktada ayrışır?

Kavram FarkıOrta düzey0 görüntülenme4 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i râdıyye ve Nefs-i merdıyye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesinin sırasıyla beşinci ve altıncı basamakları olup, ayrışma noktaları rızâ hâlinin tek taraflıdan çift taraflıya dönüşmesidir. Nefs-i râdıyye, sâlikin Hakk'ın takdirine kayıtsız şartsız râzı olduğu, şikâyet ve tercih yokluğunun hâkim olduğu mertebedir¹. Nefs-i merdıyye ise, bu rızânın Hakk tarafından da kabul görüp sâlikten râzı olunduğu, yani rızânın karşılıklı hâle geldiği makamdır. Bu geçiş, sâlikin kendi rızâsını vermesiyle başlar ve Hakk'ın rızâsını kazanmasıyla kemâle erer.

Detaylı cevap

Nefs-i râdıyye, yedi nefs mertebesi silsilesinde beşinci basamak olup, "râzı olan nefs" anlamına gelir². Bu mertebede sâlik, Hakk'ın takdirine kalben râzıdır; başına gelen her şeyi "O'ndan" bilip kabul eder ve şikâyet etmez. Sâlikin bu makamdaki zikri "Ya HAY"dır¹. Nefs-i râdıyye'nin rengi sarıdır³. Bu mertebe, Fecr Sûresi'nin 27-28. ayetlerindeki "yâ eyyetühe'n-nefsu'l-mutmainneh, irci'î ilâ rabbike râdıyeten merdıyyeh" ifadesinin "râdıyeten" kısmına işaret eder.

Nefs-i merdıyye ise, yedi nefs mertebesinin altıncı basamağı olup, "râzı kılınmış nefs" demektir². Bu mertebede, sâlikin Hakk'tan râzı olmasının ardından, Hakk da sâlikten râzı olur; böylece rızâ iki yönlü bir hâl alır. Nefs-i merdıyye'nin rengi siyahtır³·⁴. Bu makamın anahtarı ve yükselticisi "KAYYUM" ismidir⁴. Nefs-i merdıyye'nin iki veçhesi vardır; biri râdıyye'ye, diğeri ise sâfiyye'ye bakar⁴. Sâlik bu mertebede beşerî varlığından tam sıyrılamamış olmakla birlikte, bu hâlin sonuna gelmiş sayılır ve eski hâllerine dönmemeye çalışır⁴.

Ayrışma noktası, râdıyye'de sâlikin Hakk'tan râzı olması, merdıyye'de ise Hakk'ın sâlikten râzı olmasıdır. Yani, râdıyye sâlikin rızâsını ifade ederken, merdıyye Hakk'ın rızâsını kazanmış olmayı belirtir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Bakara Sûresi · s.159“Belki biraz daha uzayacak ama yeri gelmişken faydalı olur düşüncesiyle yine (İrfan mektebi) kitabımızdan (nefs-i râdiyye) bölümünü ilâve etmeyi uygun buldum. 16”Oku
  2. 2Kelime-i Tevhîd · s.161“Bu mertebeler ise, yukarıdan aşağı 6 - Nefsi Merdiyye 6 - Nefs-i Merdiyye 5 - Nefs-i Radiyye 4 - Nefs-i Mutmainne 3 - Nefs-i Mülhime mertebeleridir.”Oku
  3. 3Bakara Sûresi · s.155“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
  4. 4İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.44“Yaşantısı: Nefs-i Merdiyye nin iki yüzü vardır . Biri Râdiyye ye diğeri Sâfiyye ye bakar. Henüz daha beşeri varlığından tam sıyrılamamış olmakla birlikte bu hal”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.