Nûhiyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?

Nûhiyye Fassı, tasavvufî sülûkun önemli bir aşaması olan manevi arınma ve idrak sürecini işler. Bu fassın merkezinde, sâlikin hem zahiri hem de batıni anlamda temizlenmesi yer alır. Zahiri temizlik, bedensel arınmayı ifade ederken, batıni temizlik ruhsal arınmayı ve manevi necasetten kurtulmayı amaçlar¹. Bu temizlik, kişinin kendi hakikatini ve Hakk'ın hakikatini idrak etmesiyle gerçekleşir. Bu idrak, sâlikin manevi olarak yükselmesini ve hakikat-i Muhammedi bilincine ulaşmasını sağlar.

Tasavvufî yolculukta, her ne kadar insanlar Muhammedî olarak doğsalar da, hakikat-i Muhammedi bilincine kendiliğinden ulaşamazlar. Bu bilince erişmek için kişinin Âdemiyetten başlayarak bir eğitim ve arınma sürecinden geçmesi gerekmektedir². Bu durum, nefs mertebelerinin aşılmasıyla da ilişkilidir; zira bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâller tam olarak yaşanamaz (K2-T3 — K2). Nûhiyye Fassı'nda ele alınan manevi temizlik, bu mertebeli yükselişin temel bir adımıdır.

Bu fassın vurguladığı temizlik, sadece ibadetlerin kabulü için gerekli olan fiziki temizlikten öte, kalbin riya, kibir, haset gibi hastalıklardan arınmasını da kapsar (K1-3 — K1). Zira bu tür kalbi hastalıklar, niyetin Hak'tan halka kaymasına neden olarak amellerin ihlastan sapmasına yol açar. Nûhiyye Fassı'nın sunduğu manevi temizlik anlayışı, sâlikin iç dünyasını arındırarak ilahi hakikatlere daha açık hale gelmesini ve böylece kendi hakikatini tam anlamıyla idrak etmesini hedefler.