Sahv ve Sekr hangi noktada ayrışır?

Sekr ve sahv, tasavvufî sülûkun çift olarak ele alınan hâlleridir ve sâlikin manevi yolculuğundaki farklı aşamaları temsil eder. Sekr, lugatte "sarhoşluk, mest olma" anlamına gelir ve tasavvufta sâlikin fenâ hâlinde aklının Hak ile mest olması, kontrolünü kaybetmesi durumudur. Bu hâlde sâlik, ilahi tecellinin şiddetinden kendinden geçer¹. Hz. Yûsuf'un cemâlini gören kadınların ellerini farkına varmadan kesmeleri (Yûsuf 31) sekrin bir mesnedi olarak görülür; zira kadınlar Yûsuf'un güzelliğinde sekr etmişlerdir. Bâyezîd-i Bistâmî'nin "Sübhânî" sözü sekrin klasik bir örneğidir.

Sahv ise lugatte "ayıklık, uyanıklık" demektir. Tasavvufta sâlikin sekrden sonraki ayıklık hâli, Hak ile birlikte ama ayık olma mertebesidir. Bu, manevi ayıklık ve sekirden sonra normal bilince dönme hâlidir². Sülûkun kemâli olarak kabul edilen "sahv-i ba'de's-sekr" (sekrden sonraki sahv), sâlikin fenâda Hak'a gitmesinin ardından Hak'la birlikte halka dönmesini ifade eder.

Sekr ve sahv arasındaki temel ayrım, sâlikin manevi deneyim sırasında bilincini ve iradesini ne ölçüde koruduğudur. Sekr hâlinde akıl ve irade geri çekilirken, sahv hâlinde akıl ve irade Hak ile uyumlu bir şekilde çalışır. Sekr ehli, fenâ hâlinde "zâhirî tezat" sözler söyleyebilirken, sahv ehli aynı hakikatleri "istikâmetli" bir dille ifade eder. Klasik tasavvuf, sahvın sekrden daha üstün olduğunu belirtir, çünkü sahv ehli halka faydalı olabilir ve mürşidlik kapasitesine sahiptir. Ancak, Kelime-i Dâvûdiyye'de belirtildiği üzere, sekr ve sahv hâlleri değişime açık olan kullara mahsustur; Hakk'a nispetle ne sekr ne de sahv vardır, zira bunlar iki renktir ve Hakk'a nazır olan kişi her iki hâlden de istiğfar eder³.