Sâlihiyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?

Sâlihiyye Fassı, halk etme (tekvîn) sürecinin temelini oluşturan ilâhî ferdiyetleri inceler. Bu fassın merkezinde, Hak Teâlâ'nın halk etme fiilinin "zât", "irade" ve "söz" olmak üzere üç ana unsur üzerine kurulduğu hakikati bulunur¹. Bu üçlü ferdiyet, halkın nasıl bir düzen ve işleyişle gerçekleştiğini açıklar.

"Zât" mertebesi, Hakk'ın mutlak ve kendiliğinden varlığını ifade eder. Bu, her şeyin menşei olan ilâhî özü temsil eder. "İrade" ise, Hakk'ın halk etme fiilini gerçekleştirmeye yönelik mutlak dileğidir. Bu irade, varlığın şekillenmesinde ve tecellî etmesinde belirleyici kuvvettir. "Söz" ise, Hakk'ın "Ol!" emriyle varlığı meydana getirmesidir; bu, halk etmenin fiilî tezahürünü ve varlıkların ilâhî kelimelerle oluşumunu gösterir.

Bu üçlü ferdiyet, halkın sadece bir dışsal fiil olmadığını, aynı zamanda ilâhî özün, iradenin ve kelâmın iç içe geçtiği derin bir işleyiş olduğunu vurgular. Sâlihiyye Fassı, bu üçlü temel üzerinden "şey"in yani halk edilmiş olanın nasıl varlık kazandığını ve ilâhî hakikatle olan bağını açıklar¹. Bu bağlamda, sâlikin bu halk sırrını idrâk etmesi, Hakk'ın tekvîn sıfatının tecellîlerini müşâhede etmesine ve mârifetini artırmasına vesile olur.