İçeriğe atla

Sâlihiyye ve Hûdiyye arasındaki köprü kavram nedir?

Kavram-Fass Eşleşmesi5 görüntülenme2 kaynak
Kısa cevap

Sâlihiyye ve Hûdiyye arasındaki köprü kavramı "ahadiyyet-i rubûbiyyet"tir (Rablık birliği). Şeyh-i Ekber İbn Arabî, Yûsuf Fassı'nın sonunda zikrettiği "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) konularından sonra, Hûd Fassı'nda "ahadiyyet-i rubûbiyyet"i ele alarak bu geçişi sağlar. Bu, Hak'ın "tek olma" makamının, sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, lâ-taayyün'den sonraki ilk taayyün mertebesi olan ahadiyyetin, Rablık yönüyle tecellî etmesidir. Böylece, önceki fasslarda ele alınan birlik anlayışları, Hûd Fassı'nda Rablık birliği üzerinden birleştirilir ve derinleştirilir.

Detaylı cevap

Ahadiyyet, tasavvufta Hak'ın "tek olma" makamını ifade eden temel bir kavramdır. Bu teklik, hiçbir nispet kabul etmeyen, çoğalmaya mahal vermeyen bir teklik olup, İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" ayetinde vurgulanır. Şeyh-i Ekber İbn Arabî, eserlerinde ahadiyyetin farklı veçhelerini ele almıştır. Yûsuf Fassı'nın sonunda "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) kavramlarını zikretmiştir¹·²·¹. Bu kavramlar, Hak'ın zâtının ve isimlerinin birliğini ifade eder. Ardından gelen Hûd Fassı'nda ise, bu birlik anlayışını "ahadiyyet-i rubûbiyyet" (Rablık birliği) kavramıyla derinleştirir ve önceki fasslarla bir köprü kurar¹·²·¹. "Ahadiyyet-i rubûbiyyet", Hak'ın Rablık sıfatının tekliğini ve bu tekliğin tüm varoluşu kuşatmasını ifade eder. Bu geçiş, ahadiyyetin farklı tezahürlerini bir bütünlük içinde sunarak, tasavvufî idrâkteki mertebeleri birbirine bağlar. Ahadiyyet, lâ-taayyün'den sonraki ilk taayyün mertebesi olup, vâhidiyyetin menşeidir ve esmânın henüz kapalı olduğu, tek bir Hak'ta toplandığı bir makamdır. Bu bağlamda, "ahadiyyet-i rubûbiyyet", Hak'ın Rablık vasfının bu tekil ve kapsayıcı ahadiyyet içinde nasıl tecellî ettiğini açıklar.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Hûdiyye · s.9Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.), bundan mukaddem olanFass-ı Yûsufî’nin âhirinde “ahadiyyet-i zâtiyye” ile “ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye”yi zikretmiş olduğundan, Oku
  2. 2A'yân-ı Sâbite · s.384Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.), bundan mukaddem olan bundan evvel olan Fass-ı Yûsufî'nin âhirinde, sonunda "ahadiyyet-i zâtiyye" ile "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyOku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.