İçeriğe atla

Sekîne ile mutmainlik arasındaki fark nedir?

Kavram FarkıOrta düzey1 görüntülenme20 kaynak
Kısa cevap

İkisi de kalbî huzûr ve sükûna işâret etmekle birlikte yön ve makâm bakımından ayrılır: Sekîne, imanı takviye etmek ve gönlü sükûna erdirmek üzere Hak katından kalbin üzerine ve içine indirilen ilâhî huzûr, güven ve nûrânî sükûnet mevhibesidir¹·²·³. Mutmainlik (nefs-i mutmainne) ise kulun nefs mertebelerinde şüphelerden arınıp kendi varlığındaki Hakk'ı müşâhede etmesi ve beşerî benliğinden fânî olarak Rabb'iyle eriştiği yerleşik tatmin ve huzûr makâmıdır⁴·⁵.

Detaylı cevap

Ayrıntı ›

Sekîne, Arapça "sâkin oldu" anlamındaki sekene kökünden gelir ve kalpte huzûr bulup sükûna erme mânâsını taşır². Kur'ân'da beş yerde zikredilir (Bakara 2/248; Tevbe 9/26, 40; Feth 48/4, 18): İlki Benî İsrâîl'e Mûseviyyet mertebesinde sandık (tâbût) içinde dıştan ve dolaylı olarak gelen sekîne iken, diğer dördü İslâm'a Ulûhiyyet mertebesinden doğrudan kalplerin içine ve üzerlerine indirilmiştir¹·⁶·⁷. Hz. Peygamber'in sekînesi Allah ism-i câmi'i ve Kur'ân, mü'minlerin sekînesi gönüllerine inen Kur'ânî ilimler ve sâlih ameller, sâlikin sekînesi ise her mertebede o mertebenin hâliyle yaşayıp sekîneden sekîneye geçerek Hakk'ta fânî olup ardından Hakk'la bâkî kalarak mutlak sükûnu yaşamaktır⁸·⁹. Sayıca 140 (14, Nûr-ı Muhammedî) sırrıyla her mertebenin kendine mahsus sekînesi o mertebenin Nûr-ı Muhammedî'sinden kulun üzerine iner¹⁰·¹¹·¹².

Mutmainlik ise her nefs ve sülûk mertebesinde kendine mahsus kemâli bulunan ve bütünüyle nefs-i mutmainne makâmını oluşturan yerleşik idrâktir⁵·¹³·¹⁴·¹⁵. Cenâb-ı Hakk daha önceki mertebelere genel hitâp ederken nefs-i mutmainneye "Yâ eyyetühe'n-nefsu'l-mutmainneh" (Fecr 89/27) diyerek birebir hitâp buyurur; bu makâm beşeriyetten cahil kalıp Rabb'iyle tam huzûr bulmaktır⁴. Öte yandan menfî kutupta nefs-i emmârenin alt basamaklarında kişiye kötü fiillerini hoş gösteren aldatıcı bir "emmâre mutmainliği" iz düşümü de bulunabilir¹⁶.

Aralarındaki münâsebet: İlâhî lütuf olarak gönle indirilen sekîne, kuldaki imanı destekleyerek onu şüphe ve endişelerden arındırır; böylece kişi kendi varlığının Hakk'ın varlığı olduğunu idrâk etmiş mutmain bir yaşantıya ve rûhânî zevke kavuşur³·¹⁷. Aynı şekilde kuds âleminden gelen ilhamın sahîh sözle aktarılması da dinleyenin kalbindeki sekîneyi açığa çıkararak gönlün mutmain hâlde huzûr ve basta ermesini sağlar¹⁸·¹⁹·²⁰.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 134Oku
  2. 2Yûsuf Sûresi, s. 76Oku
  3. 3Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003), s. 141Oku
  4. 4Kelime-i Îseviyye, Bölüm 150Oku
  5. 5Fecr Sûresi, s. 36Oku
  6. 6Yûsuf Sûresi, s. 77Oku
  7. 7Feth Sûresi, s. 67Oku
  8. 8Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 135Oku
  9. 9Feth Sûresi, s. 68Oku
  10. 10Yûsuf Sûresi, s. 78Oku
  11. 11Risâle-i Gavsiyye, s. 14Oku
  12. 12Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.), s. 189Oku
  13. 13Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 128Oku
  14. 14Nâziât Sûresi, s. 74Oku
  15. 15Kelime-i Tevhîd, s. 170Oku
  16. 16Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 85Oku
  17. 17İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları, Bölüm 228Oku
  18. 18Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2), s. 219Oku
  19. 19Muhammed Sûresi, s. 102Oku
  20. 20Ahzâb Sûresi, s. 21Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.