Sekîne ile mutmainlik arasındaki fark nedir?
İkisi de kalbî huzûr ve sükûna işâret etmekle birlikte yön ve makâm bakımından ayrılır: Sekîne, imanı takviye etmek ve gönlü sükûna erdirmek üzere Hak katından kalbin üzerine ve içine indirilen ilâhî huzûr, güven ve nûrânî sükûnet mevhibesidir¹·²·³. Mutmainlik (nefs-i mutmainne) ise kulun nefs mertebelerinde şüphelerden arınıp kendi varlığındaki Hakk'ı müşâhede etmesi ve beşerî benliğinden fânî olarak Rabb'iyle eriştiği yerleşik tatmin ve huzûr makâmıdır⁴·⁵.
Detaylı cevap
Ayrıntı ›
Sekîne, Arapça "sâkin oldu" anlamındaki sekene kökünden gelir ve kalpte huzûr bulup sükûna erme mânâsını taşır². Kur'ân'da beş yerde zikredilir (Bakara 2/248; Tevbe 9/26, 40; Feth 48/4, 18): İlki Benî İsrâîl'e Mûseviyyet mertebesinde sandık (tâbût) içinde dıştan ve dolaylı olarak gelen sekîne iken, diğer dördü İslâm'a Ulûhiyyet mertebesinden doğrudan kalplerin içine ve üzerlerine indirilmiştir¹·⁶·⁷. Hz. Peygamber'in sekînesi Allah ism-i câmi'i ve Kur'ân, mü'minlerin sekînesi gönüllerine inen Kur'ânî ilimler ve sâlih ameller, sâlikin sekînesi ise her mertebede o mertebenin hâliyle yaşayıp sekîneden sekîneye geçerek Hakk'ta fânî olup ardından Hakk'la bâkî kalarak mutlak sükûnu yaşamaktır⁸·⁹. Sayıca
140(14, Nûr-ı Muhammedî) sırrıyla her mertebenin kendine mahsus sekînesi o mertebenin Nûr-ı Muhammedî'sinden kulun üzerine iner¹⁰·¹¹·¹².Mutmainlik ise her nefs ve sülûk mertebesinde kendine mahsus kemâli bulunan ve bütünüyle nefs-i mutmainne makâmını oluşturan yerleşik idrâktir⁵·¹³·¹⁴·¹⁵. Cenâb-ı Hakk daha önceki mertebelere genel hitâp ederken nefs-i mutmainneye "Yâ eyyetühe'n-nefsu'l-mutmainneh" (Fecr 89/27) diyerek birebir hitâp buyurur; bu makâm beşeriyetten cahil kalıp Rabb'iyle tam huzûr bulmaktır⁴. Öte yandan menfî kutupta nefs-i emmârenin alt basamaklarında kişiye kötü fiillerini hoş gösteren aldatıcı bir "emmâre mutmainliği" iz düşümü de bulunabilir¹⁶.
Aralarındaki münâsebet: İlâhî lütuf olarak gönle indirilen sekîne, kuldaki imanı destekleyerek onu şüphe ve endişelerden arındırır; böylece kişi kendi varlığının Hakk'ın varlığı olduğunu idrâk etmiş mutmain bir yaşantıya ve rûhânî zevke kavuşur³·¹⁷. Aynı şekilde kuds âleminden gelen ilhamın sahîh sözle aktarılması da dinleyenin kalbindeki sekîneyi açığa çıkararak gönlün mutmain hâlde huzûr ve basta ermesini sağlar¹⁸·¹⁹·²⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 134Oku
- 2Yûsuf Sûresi, s. 76Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003), s. 141Oku
- 4Kelime-i Îseviyye, Bölüm 150Oku
- 5Fecr Sûresi, s. 36Oku
- 6Yûsuf Sûresi, s. 77Oku
- 7Feth Sûresi, s. 67Oku
- 8Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 135Oku
- 9Feth Sûresi, s. 68Oku
- 10Yûsuf Sûresi, s. 78Oku
- 11Risâle-i Gavsiyye, s. 14Oku
- 12Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.), s. 189Oku
- 13Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 128Oku
- 14Nâziât Sûresi, s. 74Oku
- 15Kelime-i Tevhîd, s. 170Oku
- 16Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 85Oku
- 17İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları, Bölüm 228Oku
- 18Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2), s. 219Oku
- 19Muhammed Sûresi, s. 102Oku
- 20Ahzâb Sûresi, s. 21Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.