Sıfât-ı Subûtiyye kavramı için Hûdiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?
Hûdiyye Fassı'nda sıfât-ı subûtiyye kavramının anahtar mekanizması, "ahadiyyet-i rubûbiyyet" yani Rablık birliği ilkesine dayanır. Bu fass, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde, Yûsuf Fassı'nda zikredilen "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) kavramlarının ardından, Allah'ın Rablık sıfatının birliğini ve bu birliğin sıfât-ı subûtiyye ile olan ilişkisini açıklar¹. Sıfât-ı subûtiyye, Allah'ın bizzat var olduğu kabul edilen, ispatla bildirilen Hayât, İlim, İrâde, Kudret, Sem', Basar, Kelâm ve Tekvîn gibi olumlu sıfatlarıdır. Bu sıfatlar, Rahmâniyyet mertebesinde zuhur ederek Ulûhiyyetin kaynağını oluşturur²·³.
Detaylı cevap
Hûdiyye Fassı, Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf mâverâsının ana metni olan Fusûsu'l-Hikem'in 27 bölümünden biridir. Bu fass, özellikle "ahadiyyet-i rubûbiyyet" (Rablık birliği) kavramını ele alır¹. İbn Arabî, bu fassı, daha önceki Yûsuf Fassı'nda işlediği "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) konularının bir devamı olarak sunar¹. Bu bağlamda, Hûd (a.s.)'ın hikmeti, Rablık birliğine dayanır⁴.
Sıfât-ı subûtiyye, Allah'ın "sâbit, ezelî olan sıfatları" olup, Hayât (yaşam), İlim (bilgi), İrâde (dilek), Kudret (güç), Sem' (işitme), Basar (görme), Kelâm (söz) ve Mâtürîdî mezhebine göre Tekvîn (halk etmek) olmak üzere sekiz tanedir. Bu sıfatlar, Allah'ın varlığını ispat eden olumlu sıfatlardır. Rahmâniyyet mertebesinde, bu sıfât-ı subûtiyye ile birlikte sıfât-ı zâtiyye de meydana gelir ve Ulûhiyyetin kaynağını oluşturur². Vahidiyyet mertebesinde sıfât-ı subûtiyye ve diğer zâtî sıfatların ortaya çıkmasıyla Rahmâniyyet mertebesi oluşur³·⁵·⁶. Bu sıfatlar, lâhût âleminin zuhur mahalli olan terasın altındaki kat ve direklerde saltanat sürer⁷·⁸. İbrâhîmiyye Fassı'nda ise sıfât-ı ilâhiyye-i subûtiyye'nin, özellikle Hz. İbrâhim ile ortaya çıktığı belirtilir⁹. Sâlik, seyr-i sülûk yolunda beşerî sıfatlarından soyunarak bu ilâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlar¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Hûdiyye · s.9“Şeyh-i Ekber (r.a.), bundan önceki Yûsuf Fassı'nın sonunda "Zât birliği" (ahadiyyet-i zâtiyye) ile "ilâhî isimler birliği"ni (ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye) z”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) · s.47“Rahmâniyyeti de, sıfâtı subûtiyyesiyle hayât, ilim, irade, kudret, kelâm, semi', basar sıfâtlarının burada zuhura çıkmasıdır. Ahadiyyette 2 özelliği vardı. Ulûh”Oku
- 3Er-Rahmân · s.10““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
- 4Kelime-i Hûdiyye · s.10“Şeyh-i Ekber (r.a.), bundan önceki Yûsuf Fassı'nın sonunda "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ile "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye"yi (ilâhî isimler birliğini)”Oku
- 5Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.97““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
- 6Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2) · s.141“Buradan da “Vahidiyyet” e tenezzül ederek; “sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yan”Oku
- 7DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.204“Yukarıdaki kat ve direkler ise sıfat-ı zâtiyye ve sıfat-ı subutiyyenin saltanat yeridir. Oranın da üst kısmı olan teras ise lâhût âleminin zuhur mahallidir.”Oku
- 8Aşk ve İrfân Yolunda · s.204“Yukarıdaki kat ve direkler ise sıfat-ı zâtiyye ve sıfat-ı subutiyyenin saltanat yeridir. Oranın da üst kısmı olan teras ise lâhût âleminin zuhur mahallidir.”Oku
- 9Kelime-i İbrâhîmiyye · s.4“Kelime-i İbrâhîmiyye “hikmet-i müheyyemiyye”ye mukārin kılındı; ve bu fasta “heyemân”ın ahvâli îrâd olundu; ve sıfât-ı ilâhiyye-i sübûtiyye, evvelen İbrahim kel”Oku
- 10Tasavvuf Izâhları · s.89“.) ------------------- KULU, RAHMÂN'IN SEVMESİ : Sâlik, seyr-i sülûk yolunda, nefsini temizleyerek, Hakk'tan gelen ma’nâları idrak ederek, beşeri sıfatlarından ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.