Şuaybiyye Fassı'nın ana konusu nedir?

Şuaybiyye Fassı, tasavvufî düşüncede âlemin sürekli yenilenmesi ve anlık halk meselesini ele alır. Bu, "teceddüd-i emsâl" olarak adlandırılan bir kavramdır ve âlemin her an yok olup, aynı anda ve tam bir hızla yeni bir âlemin ortaya çıkması anlamına gelir¹. Bu halk ve yok oluş süreci, bölünmez bir an içinde gerçekleşir ve teknik araçlarla gözlemlenmesi mümkün değildir. Çünkü bu anın idraki, perdeli olan fen ehli için imkânsızdır². Ancak hakikat ehli, hayvan bedenindeki dokularda meydana gelen kimyasal ayrışmalar ve birleşmelerin her an karşılıklı olarak gerçekleştiğini teknik incelemelerle bir dereceye kadar hissedebilir ve buna "teceddüd-i emsâl" derler². Bu konunun ayrıntıları, Şuayb Fassı ile Süleyman Fassı'nda açıklanmıştır¹·². Bu durum, Cenâb-ı Hakk'ın tekvîn sıfatının bir tezahürü olarak görülebilir; zira tekvîn, halk etme sıfatıdır ve Mâtürîdî mezhebinde sıfât-ı subûtiyye'den sayılır. Âlemin her an yenilenmesi, Hak'ın sürekli halk etme hâlinde olduğunu ve hiçbir anın tekrar etmediğini gösteren bir hikmettir.