Süleymâniyye Fassı neyi anlatır?

Süleymâniyye Fassı, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserindeki peygamberlere ayrılmış yirmi yedi fassdan biridir². Bu fassın temel konusu, "Hakikat-i Süleymaniyye"nin, tüm peygamberlerin hakikatlerini kuşatan "Hakikat-i Muhammediyye"ye bağlı olduğudur¹. Tasavvufî anlayışa göre, yeryüzünde ayrı ayrı semavi dinler bulunmamaktadır; sadece İslam dini vardır. Diğer dinler olarak adlandırılanlar, İslam dininin Hz. Adem ile başlayan ve her peygamber döneminde farklı bir mertebede tezahür eden seyrinin birer aşamasıdır³. Bu bağlamda Hz. Süleyman'ın getirdiği hakikat de, İslam'ın o dönemdeki zuhur mertebesini ifade eder ve nihayetinde Hz. Muhammed'in hakikatine ulaşır. Bu durum, her peygamberin kendi zamanında Hak'tan aldığı emaneti taşıyan bir halîfe olmasıyla da ilişkilendirilebilir; zira halîfe, Hak'tan aldığı emaneti taşıma vasfına sahiptir ve Hak'ın zuhuruna ayna olan bir mahaldir. Süleymâniyye Fassı, bu küllî ve tekil din anlayışını Hz. Süleyman'ın hikmeti üzerinden işleyerek, tüm peygamberlerin aynı ilahi hakikatin farklı tecellileri olduğunu gösterir.