Üzeyriyye ve Îseviyye arasındaki köprü kavram nedir?

Tasavvufî anlayışta ölüm, bir son değil, bir geçiş ve kavuşma aracıdır. "Ölüm habîbi habîbe ulaştıran bir köprüdür" sözü bu durumu açıkça ifade eder¹. Bu köprü kavramı, Üzeyriyye ve Îseviyye arasındaki ilişkiyi açıklarken, hakikat-i İseviyye'nin mânâsının alınarak cesedin geride bırakılması ve bu mânânın mânâ-yı Muhammediyye'ye dönüşmesi sürecini vurgular. Bu dönüşüm, sâlikin bâtınında kemâle ermesiyle gerçekleşir ve "Ezan-ı Muhammediyye"nin mânâ-yı İseviyyet'in kulağına okunmasıyla sembolize edilir. Bu sayede on birinci mertebenin kapıları açılır ve sâlik bu mertebenin namzeti olur²·³·⁴. Bu süreç, ruhun cismâniyet âleminden ayrıldıktan sonra ikinci âlem-i misâl olan berzaha geçişi gibi, bir âlemden diğerine intikali ifade eder; cismâniyet âlemi, ruhun birinci misâl âlemi ile berzah arasındaki bir köprüdür⁵. Bu köprü, aynı zamanda Allah'ın evvel olduğu ama'iyyetten başlayıp, kıyamet koptuktan sonra dünyanın köprü olacağı ve başka bir âlemde zuhur edeceği bir süreci de kapsar⁶. Bu geçiş, perdesiz ve daha açık bir zuhurun başlangıcıdır.