Yûsufiyye Fassı, Ya'kûbiyye Fassı ile nasıl ilişkilenir?

Fusûsu'l-Hikem, Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf metafiziğinin ana metni olup, 27 Fass'tan oluşur ve her Fass bir peygambere ait bir hikmeti taşır. Bu Fass'lar arasında Ya'kûbiyye ve Yûsufiyye Fassları da yer alır. Ya'kûbiyye Fassı, eserde sekizinci sırada yer alır ve Hikmet-i Rûhiyye ile tavsif edilir¹. Bu Fass, dinin ve ahkâmının ruh ile olan tedbirdeki münasebetini ele alır; zira Hz. Ya'kûb (a.s.) üzerine dinî emirler galip gelmiş ve dinini evlatlarına tavsiye etmiştir¹. Bu durum, nefsin hırasetini, yani nefsi gözetmeyi ve işlerin akıbetine onunla bakmayı ifade eder¹.

Yûsufiyye Fassı ise dokuzuncu sırada yer alır ve Hikmet-i Nûriyye'yi temsil eder. Bu Fass'ta, sâlikin nefs mertebelerini aşarak gerçekleştirdiği seyrin Kur'ân-ı Kerîm'de belirtildiği üzere yaşandığı ifade edilir². Tasavvufta nefs mertebeleri, sâlikin mânevî yükselişindeki aşamaları gösterir ve Emmâre'den Kâmile'ye kadar yedi mertebeden oluşur. Bu mertebelerin aşılması, sâlikin kalbini Hak'ın gözetimi altında tuttuğu murâkabe pratiğiyle de yakından ilişkilidir. Dolayısıyla, Ya'kûbiyye Fassı dinî ve ruhsal temelleri atarken, Yûsufiyye Fassı bu temeller üzerinde nefsî arınma ve mânevî aydınlanma sürecini, yani "nûr"a ulaşmayı anlatır. Her iki Fass da sülûkun farklı ve birbirini tamamlayan yönlerini ele alarak, tasavvufî yolculuğun bütünlüğüne katkıda bulunur.