Hicr Sûresi 16. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Hicr 16Cüz 14 · Sayfa 263

Hicr Sûresi 16. Âyet

الحجر

Velekad ce'alnâ fî-ssemâ-i burûcen vezeyyennâhâ linnâzirîn(e)

Andolsun, biz gökte burçlar yaptık ve onu, bakanlar için süsledik.

Bu ayet, Allah'ın gökyüzünü burçlarla donatarak onu bakanlar için güzelleştirdiğini ifade etmektedir. Ayet, yaratılışın ihtişamını ve Allah'ın kudretini vurgulayan temel kavramlar içermektedir.

1جَعَلْنَاc-a-l

Kök:ج ع ل—Allah'ın bir şeyi yaratma, meydana getirme ve tayin etme eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yaratmak veya bir şeyi bir konumda tayin etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'cealnâ' ifadesi, Allah'ın burçları gökte var etme ve onlara belirli bir düzen verme kudretini vurgular.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin Kur'an'da 'halka' (yaratmak) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın gökte burçları yaratıp var ettiğini anlatır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ceale' fiilinin Kur'an'da hem 'yaratma' hem de 'bir şeyi bir duruma getirme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın burçları gökyüzünde belirli bir düzen ve güzellikle var etmesini ifade eder.

2ٱلسَّمَآءِs-m-v

Kök:س م و—Yüksek ve yüce olan, yeryüzünün üstündeki gök kubbeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'semâ'' kelimesinin 'yükseklik' ve 'yücelik' anlamlarından türediğini, Kur'an'da ise genellikle yeryüzünün üzerindeki gök kubbeyi ifade ettiğini belirtir. Ayette, burçların yerleştirildiği yüce ve geniş alanı tanımlar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'semâ'' kelimesinin Arapçada 'yüksek olan her şey' anlamına geldiğini, Kur'an'da ise özellikle yedi kat göğü ve yıldızların bulunduğu uzayı ifade ettiğini açıklar. Burada, burçların bulunduğu kozmik alanı işaret eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'semâ'' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir gök kubbe olmanın ötesinde, ilahi kudretin ve düzenin tecelli ettiği bir alan olarak da algılandığını vurgular. Ayette, Allah'ın yaratma gücünün bir göstergesi olarak göklerin ihtişamını temsil eder.

3بُرُوجًاb-r-c

Kök:ب ر ج—Gökyüzündeki büyük yıldız kümelerini, gezegenlerin hareket ettiği yörüngeleri veya parlak ve belirgin yapıları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'burc' kelimesinin 'açıkça görünmek, ortaya çıkmak' anlamından geldiğini ve Kur'an'da gökyüzündeki büyük yıldız kümeleri veya gezegenlerin hareket ettiği menziller için kullanıldığını belirtir. Ayette, gökyüzünü süsleyen ve yol gösteren belirgin oluşumları ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'burûc' kelimesinin 'saraylar, yüksek binalar' anlamından türediğini ve gökyüzündeki yıldızların sanki birer saray gibi parladığını veya gezegenlerin belirli yörüngelerde hareket ettiğini ifade ettiğini açıklar. Burada, gökyüzünün ihtişamını artıran belirgin yapıları anlatır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'burûc' kelimesinin 'görünür olmak, belirginleşmek' anlamından geldiğini ve gökyüzündeki büyük yıldız kümeleri veya gezegenlerin hareket ettiği on iki menzili ifade ettiğini belirtir. Ayette, gökyüzüne yerleştirilen ve bakanlar için dikkat çekici olan bu kozmik yapıları vurgular.

4زَيَّنَّـٰهَاz-y-n

Kök:ز ي ن—Bir şeyi güzelleştirmek, süslemek ve çekici hale getirmek eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zeyyene' fiilinin 'bir şeyi güzel kılmak, süslemek' anlamına geldiğini ve hem maddi hem de manevi güzellikler için kullanıldığını belirtir. Ayette, Allah'ın burçları gökyüzünde estetik bir düzenle yerleştirerek onları bakanlar için hoş ve çekici kıldığını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'zînet' kelimesinin 'güzellik, süs' anlamına geldiğini ve 'zeyyene' fiilinin bir şeyi daha çekici ve göz alıcı hale getirmek için kullanıldığını açıklar. Ayette, gökyüzünün burçlarla donatılarak görsel bir şölen sunmasını anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zînet' kavramının Kur'an'da sadece dışsal bir süsleme değil, aynı zamanda ilahi bir düzenin ve hikmetin yansıması olarak da ele alındığını belirtir. Ayette, gökyüzünün burçlarla süslenmesi, Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği ve estetiği gösterir.

5لِلنَّـٰظِرِينَn-z-r

Kök:ن ظ ر—Bakanlar, gözlemciler ve tefekkür edenler için anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nazar' kelimesinin 'bakmak, görmek, düşünmek, tefekkür etmek' gibi geniş anlamlara geldiğini belirtir. 'Nâzirîn' ise sadece bakanları değil, aynı zamanda bu bakışla ibret alan ve düşünen kimseleri ifade eder. Ayette, gökyüzünün güzelliğinin, onu gören ve üzerinde düşünen herkes için bir ibret ve delil olduğunu vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nâzirîn' kelimesinin 'gözlemciler' ve 'düşünenler' anlamında kullanıldığını, bu kelimenin sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda akıl ve kalp ile idrak etmeyi de kapsadığını açıklar. Ayette, Allah'ın yaratılışındaki bu güzelliğin, bakanlar için bir tefekkür vesilesi olduğunu ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'nazar' kökünün Kur'an'da genellikle 'ibret almak, düşünmek, dikkatle bakmak' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Nâzirîn' ifadesi, gökyüzünün güzelliğini sadece seyretmekle kalmayıp, ondan ders çıkaran ve Allah'ın kudretini idrak eden kimseleri işaret eder.

Hicr Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

Bu âyet-i kerîme de Zâtî’dir.

Burçlar zâhiren, gökyüzündeki yıldız kümeleri, takımyıldızları, gezegenlerin yörüngelerindeki konaklardır. Bunlar, bir yandan gökyüzünü süslerken diğer yandan yön bulmada, zamanı hesaplamada insânlara yardımcı olur. Basîret sahibi olan kimseler, gökyüzüne baktıklarında, oradaki nizâmı ve intizâmı görür ve Hakk’ın kudretini ve hikmetini idrâk ederler.

Enfüsî olarak, “semâ” kişinin gönül âlemidir. Onun burçlarla süslenmesi, esmâ mertebesi itibâriyle ilâhî tecellîlerle dolmasıdır. (12) burç, seyr-ü sülûk’taki (12) mertebedir. “Semâ”ya nazâr eden, oradaki ilâhî nûr ve tecellîleri görenler, kalp gözü açılmış olan âriflerdir. " T.O.C.C."

Âyet 17

وَحَفِظْنَاهَا مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ رَج۪يمٍۙ

~ ~ ~
Ve hafıznâhâ min kulli şeytânin recîm.

Onu kovulmuş her şeytândan koruduk.

Âyet 18

اِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَاَتْبَعَهُ شِهَابٌ مُب۪ينٌ

~ ~ ~
İllâ menisterakas sem’a fe etbeahu şihâbun mubîn.

Ancak kulak hırsızlığı eden olursa, onu da parlak bir ateş takip etmektedir.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(8)

Mü'min (Ğâfir) Sûresi Er-Rahmân Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)Mübârek Geceler Şu'arâ Sûresi Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7 TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi Bürûc Sûresi