Gönül
Rûhun canı ve ilâhî tecellîlerin aynası olan bâtınî idrâk merkezi; aşkın ve muhabbetin makâmı.
Tanım
Gönül, tasavvuf irfanında insanın yalnızca maddî kalbi değil, ilâhî tecellîlere, aşka ve mârifete mahal olan bâtınî idrâk merkezidir. Terzibaba'nın açıklamalarında kalp bedenin ve nefsin canı, gönül ise rûhun canı olarak ayrılır; vehim ve hayalden arındığında Hakk'ın baktığı bir aynaya ve "gönül Kâbe'sine" dönüşür.
Özellikleri
- Yedi kat gönül seması: M. Nusret Tura'ya göre gökyüzünün yedi katına karşılık gönlün derinliklerinde de yedi mertebe vardır ve bu iç semadan Nûr-u Muhammedî doğar.
- Gönül Kâbe'si: Dış dünyadaki Beytullah, gönül Kâbe'sinin suretteki karşılığıdır; ibadet ve mîrac yönelişi bu merkeze doğrudur.
- Kulak–göz–fuâd seyri: Hakikat insan şehrine kulak kapısından girer, göz mahallesinde müşâhedeye dönüşür ve fuâd (gönül) mahallesine yerleşir.
Klasik Geleneğe Dayanağı
İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem eserindeki Şuayb Fassı'nda ârifin gönlü "dünyadan daha geniş", Arş'ı dahi içine alsa dolmayan bir meydan olarak tarif edilir. Mesnevî-i Şerîf'te ise Mevlânâ geçici beden yerine gönül talep etmeyi öğütler ve ham "gönül kırıntısı"nın ancak bir insân-ı kâmilin kalbinde sağlamlaşacağını vurgular.
İlgili Kavramlar
Kaynaklar
- M. Nusret Tura, Tasavvufta Aşk ve Gönül
- Terzibaba - Necdet Ardıç, Esintiler (4) · Kelime-i Tevhîd
- Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi
Bu Kavram'in Geçtiği Eserler

Ahmed Avni Konuk
353x“1084. Gönül her bir yârdan bir gılâ yer; gönül her bir ilimden bir safâ götürür. . 1084. Gönül her bir dosttan bir parça yer; gönül her bir ilimden bir safa götürür. 1084. Gönül her bir dosttan bir gıda alır; gönül her bir ilimden bir safa götürür. 1084. Gönül her bir dosttan bir gıda alır; gönül her bir ilimden bir sa”
Sayfa 5570

Ahmed Avni Konuk
192x“2263. Gönül kırıntısını bırak, gönül iste; tâ ki o kırıntı ondan bir dağ gibi olsun. 2263. Gönül kırıntısını bırak, gönül iste; tâ ki o kırıntı ondan bir dağ gibi olsun. 2263. Gönül kırıntısını bırak, gönül iste; tâ ki o kırıntı ondan bir dağ gibi olsun. Ey iddia sahibi, senin gönlün, gönül kırıntısıdır, gönül değildir”
Sayfa 1884

Ahmed Avni Konuk
165x“3550. O şeyi. hi, gönül sâhibi senin hâlinden bilir, ey amca, sen kendi. hâlinden j . 3550. O şeyi, ey gönül sahibi, senin hâlinden bilir; ey amca, sen kendi hâlinden. 3550. O şeyi, ey amca, gönül sahibi senin hâlinden bilir, sen kendi hâlinden bilmezsin. 3550. O şeyi, ey amca, gönül sahibi senin hâlinden bilir, sen ke”
Sayfa 963

Ahmet Avni Konuk
160x“1161. Rûh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Zirâ seni rahşın hayretine bindirir. 1161. Ruh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Çünkü seni şaşkınlık atına bindirir. 1161. Ruh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Çünkü seni atın hayretine bindirir. 1161. Ruh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan”
Sayfa 1270

Terzibaba - Necdet Ardıç
156x“-------------- 236) Zuhurat 4 : Terzi Baba Yorumu : Efendi Baba’mla beraberiz. Gönül hanesinde beraber olmaktır. Kapalı bir mekânın içindeyiz. Kapalı mekân korunaklı mahaldir orası da gönül alemidir. İçeride bir havuz var. Gönül alemindeki Kevser havuzudur. Efendi Babam göğsüne kadar havuzun içinde. Beden mülkü ilâhi K”
Sayfa 276

Ahmet Avni Konuk
145x“1791. O melihler ki, gönül tabibleridir, hastalar tarafını sormaya mâildirler. . 1791. O güzel yüzlüler ki, gönül doktorlarıdır, hastaların durumunu sormaya meyillidirler. 1791. O güzeller ki, gönül tabibleridir, hastaların durumunu sormaya isteklidirler. 1791. O güzeller ki, gönül tabibleridir, hastaların durumunu sor”
Sayfa 2025

Ahmed Avni Konuk
137x“Halbuki kelâmından kalbinin bir sarmısak tarlası gibi sıfât-ı nefsâniyye mecma'ı olduğu anlaşılıyor. Boş sözler söyleme!” 1773. Gönül büyük, ev gibidir; gönül evinin gizli komşuları vardır. . 1773. Gönül, büyük bir ev gibidir; gönül evinin gizli komşuları vardır. 1773. Gönül büyük, ev gibidir; gönül evinin gizli komşul”
Sayfa 1742

Ahmet Avni Konuk
137x“"Teniden", burada "yönelme etmek" demektir. Yani, "Gönül ipliğinin ucunu yakalamışım!" diyerek zaman zaman, o gönül ipliği üzerine ve kalbî bağıntıya yönelme eder. "Teniden", burada "yönelme etmek" demektir. Yani, "Gönül ipliğinin ucunu yakalamışım!" diyerek vakit vakit, o gönül ipliği üzerine ve kalbî bağıntıya yönelm”
Sayfa 1142

Nusret Tura
134x“OKUYUCULARIMLA, GÖNÜL (26.12.1966) SENELİK iznimi kullanmak üzere Konya'da bulunmaklığım okuyucularımla haftalık müsahabeme mâni oldu. Bugünden îtibaren bu mâni zâil olduğu için memnu' olan mahrumiyet avdet etmiştir. Bu münâsebetle büyük mutasavvıf Hazret-i Nusret'in gönül vâdisinde yazmış olduğu bir münâcâtı koyuyorum”
Sayfa 58

Ahmed Avni Konuk
125x“3468. Dildar kimdir? Ehl-i dildir. İyi bil ki, gece ve gündüz gibi cihândan . 3468. Gönül alan kimdir? Gönül ehlidir. İyi bil ki, gece ve gündüz gibi dünyadan. 3468. Gönül alan kimdir? Gönül ehlidir. İyi bil ki, gece ve gündüz gibi dünyadan sıçrayıcılardır! 3468. Gönül alan kimdir? Gönül ehlidir. İyi bil ki, gece ve gü”
Sayfa 1405

Nusret Tura
118x“Mârifetname sahibi İbrahim Hakkı hazretlerinin gönül hakkındaki duygusunu sizlere izah edelim. Vasf-ı lisan seninledir vasf edemem gönül seni Nutk-u beyan seninledir vasf edemem gönül seni Her hünerin kemâlisin; her güzelin cemâlisin Hüsnile ân seninledir vasf edemem gönül seni Şevk-ü talep ki sendedir, zevk-ü tarab ki”
Sayfa 3
Nusret Tura
118x“Mârifetname sahibi İbrahim Hakkı hazretlerinin gönül hakkındaki duygusunu sizlere izah edelim. Vasf-ı lisan seninledir vasf edemem gönül seni Nutk-u beyan seninledir vasf edemem gönül seni Her hünerin kemâlisin; her güzelin cemâlisin Hüsnile ân seninledir vasf edemem gönül seni Şevk-ü talep ki sendedir, zevk-ü tarab ki”
Sayfa 3

Ahmet Avni Konuk
110x“gönül ağacı ©. X 472; ©. XMI 184 gönül ankâsı C. VII 378 gönül aynası C. 11 432; C. 111 38, 268; C. IV 73; C, 17111 263; 0. XI 403 1375. gönül birliği C. 1375. Gönül birliği. 1375. gönül birliği C. 1375. gönül birliği C. gönül darlığı 0. X 430, 431; 0. XI 468 gönül denizi ©. III 383, 384 gönül dikeni C. I 138 gönül dir”
Sayfa 2682

Ahmed Avni Konuk
102x““Gönül, rabbâni olan bir penceredir; sen şeytanın evine niçin gönül ta'bir edersin? Mecâzen gönül nâmını verdiğin şeyi, git mahallenin köpekleri önü- 3530. Akıl burada sâkit, yâhut şaşkın geldi. O sebebden ki, gönül onunla mı- Akıl burada sâkit, yâhut şaşkın geldi. O sebepten ki, "Gönül onunla mıdır, yoksa gönül o mudu”
Sayfa 1302

Ahmet Avni Konuk
101x“2030. gizlidir ve cüst ü cü şâhiddir; zirâ can ve gönül boş cihetden penâh ل . 2030. Gizlidir ve arayış şahittir; çünkü can ve gönül boş yönden sığınır. 2030. gizlidir ve arayış şahittir; çünkü can ve gönül boş yerden sığınak aramaz. 2030. gizlidir ve arayış şahittir; çünkü can ve gönül boş yerden sığınak aramaz.”
Sayfa 164

Ahmet Avni Konuk
94x“### 2862 “Benim rızkım hiçbir gün eksik gelmez. Benim korkum, üzüntüm ve gönül yakıcılığımdır nedir?” yorum.” 2862. “Benim rızkım hiçbir gün eksik gelmez. “Benim korkum ve gamım ve gönül yakıcılığım nedir?” 2862. “Benim rızkım hiçbir gün eksik gelmez. “Benim korkum ve gamım ve "gönül yakıcılığım nedir?” “Benim rızkım h”
Sayfa 478

Terzibaba - Necdet Ardıç
85x“Yorgunluk çöktü dizimize, Lütfeyle bizi de al gönül bağına. Aşkın düştü içimize, Beyaz düştü saçımıza, Mecnun dendi başımıza, Lütfeyle bizi de al gönül bağına. Dün yine kaldı mazide,Ne kazanç kaldı terazide, Pek dolaşma arazide, Lütfeyle bizi de al gönül bağına. Seni sevmek değil hakkım, Fakat başka ne yapacaktım, Belk”
Sayfa 99

Nusret Tura
83x““-Mi’rac” diyor, “-…Yükselmek neden istemiyorsunuz? ” Efendim, işte o yükselmek değil, alçalmanın ta kendisi; üşenmenin ta kendisi. Hiç gönül âlemine girmemiş. Onun için Ehlullah diyor: “-Ya gönül ol, yahut diyor “bir gönül bul, oraya gir!” “-Hep ne varsa âlemde gönülde var!” Ya’nî bir ehlullahın gönlüne gireceksiniz k”
Sayfa 74
Terzibaba - Necdet Ardıç
83x“Düşünce: Umre ve Hacc gibi ibadetlerde Zat’a yönelik bir gayret gösterilirse, sonunda nefsin hükümlerinden bazılarının iptali olmakta, “saçın bir kısmı kesilerek” remz edilmekte, mükafat olarak ise nefsin o bölümlerine Hakkani-Rahmani anlayışlar, hükümler yerleşmekte şeklinde değerlendirilebilir. Peki bir gönül ehli um”
Sayfa 238

Terzibaba - Necdet Ardıç
80x““Medine”ye girdiğinde devenin ilk çöktüğü yer, “gönül meydanı” dır, ki orada “gönül mescidi” ni kurmalısın. Medine'ye girdiğinde devenin ilk çöktüğü yer, "gönül meydanı"dır; orada "gönül mescidi"ni kurmalısın. Medine'ye girdiğinde devenin ilk çöktüğü yer, "gönül meydanı"dır; orada "gönül mescidi"ni kurmalısın. Daha son”
Sayfa 509
Nusret Tura
75x“Dîde: Göz. Dîde-i cânân: Sevgilinin gözü. Dîde-i giryân: Ağlayan göz. Dîde-i uşşâk: Aşıkların gözü. Dil: Gönül. Dilân: Yürekli kimseler. Dil-ârâ: Gönül alan, gönül kapan. Dilber: Gönlü alıp götüren güzel. Dil-dâr: Birinin gönlünü almış, sevgili. Dil-hâne: Gönül evi. Dil-haste: Gönlü yaralı, gönül hastası. Dil-i dânâ: G”
Sayfa 141

Terzibaba - Necdet Ardıç
74x“Sevr-gönül mağarasında bir müddet gizlenmeleri, bu İlâhi yolculuğun, her türlü tehlikeden tuzaklardan arındırılıp emniyete kavuşmaları, ve de gönülleri mamur edecek bir gönül medeniyetinin tefekkür edilmesi içindir. Hicret yolcuları ki onlara aynı zamanda muhacir de diyebiliriz; Gönül medinesi olan İzmir’e geldiklerind”
Sayfa 158

Ahmed Avni Konuk
72x“734. Gönül seni gönül ehli mahallesine çeker; ten seni su ve çamur hapsine çeker. Yani ruhun tecellîgâhı olan gönül, seni kâmillerin ve gönül ehlinin mahallesine çeker. Nefsin tecellîgâhı olan ten ise seni yoğun unsurlara çekip onların içinde hapsetmek ister. Ya'ni rühun tecelligâhı olan gönül seni, kâmillerin ve ehl-i”
Sayfa 402

Terzibaba - Necdet Ardıç
67x“Rasûlüllah ’ın, “şu odaya gir,” İfadesinde belirtilen oda gönül odasıdır. Bu oda da hep Hakikat-i Muhammed-i ilminden bahsedilir, bunları duymak istiyorsan oraya gir, diye tavsiye edilmiştir. Böylece Terzi Babanın da gönül evinde oturduğu ve oradan taliplilerine gönül alemini anlattığının tasdikidir diyebiliriz. ------”
Sayfa 89

Terzibaba - Necdet Ardıç
65x“Necm Sûresi ......................................................... . 281 Ö N S Ö Z Kıymetli Gönül Dostlarım, Elinize alıp okumaya çalıştığınız bu kitap sizleri bir gönül dostu ile tanıştıracak ve onun manevi ikliminde hikmet ve esrar dolu bir yolculuk yaptıracaktır . KİMDİR BU GÖNÜL DOSTU? Bu gönül dostu, son dönemi”
Sayfa 8