İhlâs ile Sıdk arasındaki fark nedir?

İhlâs, Allah'a karşı yapılan her türlü ibadet ve amelde yalnızca O'nun rızasını gözetmek, şirkten ve riyadan uzak durmaktır. İhlâs Sûresi'nde Allah'ın birliği (ahadiyyet) ve hiçbir şeye muhtaç olmaması (samediyyet) vurgulanarak, kulun da tüm yönelişlerinde yalnızca O'na yönelmesi gerektiği belirtilir. Bu sûre, Allah'ın zâtî sıfatlarının özeti olup, ihlâsın temelini oluşturan tevhid inancını pekiştirir. Sâliklerin sülûku, samediyyetin idrâkine, yani Hak'ka muhtaç oldukları ve Hak'ın kimseye muhtaç olmadığı şuurunun tahkikine doğrudur. Bu şuur, ihlâsın özünü oluşturur.

Sıdk ise, kişinin sözlerinde, fiillerinde ve niyetlerinde doğru, samimi ve dürüst olmasıdır. Kalpte hâsıl olan sıdk, her hissin uyanıklığını ve Hak ile kıyamını (varlığını) bilmesini sağlar¹. Sıdk, aynı zamanda kalbin ambara, sıdk ve ihlâsın buğdaya benzetildiği gibi, kalpte kuvvet buldukça kalp gözünün açılmasına vesile olur². İnsan-ı kâmilin huzurunda sıdk ve i'timad iksiri üzerine vurmak, nefsin bakırdan altına inkılâb etmesine yol açar³. Sıdkın en yüksek makamı "mak'ad-ı sıdk" olarak ifade edilir ki, bu da ilâhî huzur demektir⁴. Bu makamda olan kâmiller, Hakk'ın indinde Melik-i Muktedir'i tavaf etmiş olurlar⁵.

İhlâs, amellerin içsel temizliğini ve yalnızca Allah'a yönelişini sağlarken, sıdk bu içsel temizliğin dışa yansıması, kişinin tüm varlığıyla Hakk'a karşı samimi ve doğru oluşudur. İhlâs, riyadan arınma; sıdk ise doğruluk ve samimiyetle Hakk'a yönelme hâlidir. Biri niyetin saflığı, diğeri ise bu saflığın tezahürüdür.