İçeriğe atla

İlme'l-yakîn ile Aynel-yakîn arasındaki fark nedir?

Kavram FarkıOrta düzey27 görüntülenme5 kaynak
Kısa cevap

İlme'l-yakîn ve Ayne'l-yakîn, tasavvufta yakîn ilminin üç mertebesinden ilk ikisidir ve hakikate ulaşmada farklı idrak seviyelerini ifade eder. İlme'l-yakîn, hakikati deliller, işaretler, haberler veya ilim yoluyla, yani sözle ve mantıkla bilme hâlidir; bu, bir şeyin varlığını dumanını görerek veya birinin söylemesiyle bilmeye benzer¹. Ayne'l-yakîn ise, hakikati hissederek, duyarak, görerek ve müşahede ederek yaşama, yani bizzat gözle görme seviyesidir; bu da ateşin alevini uzaktan görmek gibidir²·¹. İlme'l-yakîn, sülûkun başlangıç bilgi seviyesi iken, Ayne'l-yakîn daha derin bir müşâhede ve idrak hâlidir.

Detaylı cevap

İlme'l-yakîn, yakîn kademelerinin ilkidir ve hakikati ilim yoluyla bilmeyi ifade eder². Bu seviyede sâlik, bir hakikati anlatıyla, kitapla veya mantıkla kavrar. Örneğin, bir yerde ateş olduğunu birinin söylemesiyle veya dumanını görerek bilmek ilme'l-yakîndir¹. Kur'ân-ı Kerîm'de Tekâsür Sûresi'nin 5. ayetinde geçen "Kellâ lev ta'lemûne ilme'l-yakîn" ifadesi, bu bilgi seviyesine işaret eder³. İlme'l-yakîn, gerçek tevhid ilminin başlangıcıdır ve nakil veya kelâm ilmi olmaktan öte, hadiseleri tevhid ve irfaniyyet yönüyle bilmektir³.

Ayne'l-yakîn ise, yakîn kademelerinin ikincisidir ve hakikati görerek, hissederek ve müşahede ederek bilmeyi ifade eder². Bu seviyede sâlik, hakikati bizzat gözleriyle görür; cennetin uzaktan görünmesi veya ateşin alevini bizzat görmek gibi⁴·¹. Tekâsür Sûresi'nin 7. ayetinde geçen "Summe le terevunnehâ ayne'l-yakîn" ifadesi, bu müşâhede seviyesini vurgular⁵. Ayne'l-yakîn, ilme'l-yakînden sonra gelen, hakikatin daha yakından idrak edildiği bir mertebedir. Bu, ilme'l-yakîn ile bilinen şeyin gözle görülerek tasdik edilmesi hâlidir⁵. Sâlik, bu mertebede hadiseleri tevhid ve irfaniyyet yönüyle müşahedeli olarak bilir³.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Secde Sûresi, s. 160“------------------ Burada Yakîn halinin üç mertebesi bulunmakta özetle onlarda şu şekilde dir; İlmel Yakîn : Bir şeyin varlığını deliller, işaretler veya haber ”Oku
  2. 2Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4), s. 273“ilmel Yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn ifadelerinden gelmiştik. Şimdi oradan devam ediyoruz. İlmel Yakîn, Hakîkate ilim olarak ermektir. Hakîkat bilgisini İlim ”Oku
  3. 3Namaz Sûreleri (Cilt 1), s. 216“------------------- Summe le terevunnehâ aynel yakîn.(7) Sonra da daha yaklaştırılır, ilmelyakîn olarak bildirilen şeyi aynelyakîn gözünüzle göreceksiniz. işte ”Oku
  4. 4K1-371
  5. 5Kıyâmet Sûresi, s. 14“ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ {التكاثر/7} (102-7-) Summe le terevunnehâ aynel yakîn. (102-7-) Sonra mutlaka onu Ayn'el Yakîn ile (gözünüzle) göreceksin”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.