Mustafa Tahralı Hullet (Dostluk) hakkında ne der?
Mustafa Tahralı'nın eserlerinde hullet (dostluk) kavramı, Hak ile kul arasındaki en yakın muhabbet bağını ifade eden, özellikle Hz. İbrâhim'in "Halîlullâh" lakabıyla özdeşleşen bir makam olarak ele alınır. Bu makam, kulun kendi varlığındaki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu idrak etmesiyle, yani "fenâ-i ef'âl" ile kemâle eren bir tevhid mertebesidir¹·²·³·⁴·⁵. Hullet, afak ve enfüsün birleştiği ilk tevhid noktasıdır; burada tüm faaliyetlerin Hakk'a mahsus olduğu (LÂFAİLE İLLÂLLAH) idrak edilir⁶·⁷. Hz. İbrâhim'in bu makama erişmesi, ilahî dostluk elbisesini giymesi ve "Halîlürrahmân" lakabını almasıyla açıklanır⁸.
Detaylı cevap
Mustafa Tahralı'nın açıklamalarına göre hullet, muhabbetin en yüksek mertebesi ve "Halîlullâh" makamıdır⁹. Bu makam, Hz. İbrâhim'e atfedilen özel bir dostluk mertebesidir ve Nisâ Sûresi'nin 125. ayetinde geçen "vettehazallâhu İbrâhîme halîlâ" (Allah İbrâhim'i halîl edindi) ifadesiyle temellendirilir.
Hullet, kulun kendi varlığındaki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu idrak etmesiyle ortaya çıkan bir haldir. Bu idrak, kulun kendi vasıtasıyla Hakk'ın icraatta bulunduğunu anlamasıdır¹·²·³·⁴·⁵. Bu mertebenin kemâli, "fenâ-i ef'âl" yani fiillerin fenâ bulmasıdır; bu durumda afakta ve enfüste hiçbir şeyin faaliyeti olmadığı, tüm faaliyetlerin Hakk'a mahsus olduğu kesin olarak bilinir⁵.
Tahralı, hulleti afak ve enfüsün ilk birleştiği yer olarak tanımlar; bu birleşme, ilahî dostluğun başladığı noktadır⁶·⁷. Hz. İbrâhim'in "Halîl" lakabını alması da bu dostluk mertebesine ulaşmasından kaynaklanır. O, madde mertebesinde Esma-i İlâhiyeyi giyinmesi bakımından Hakk'ın dostu olmuş, bu idrake ulaşarak hakkanî elbiseyi, yani Esmaül Hüsna'yı üstüne giymiştir⁶·⁷. Bu makamda, "LÂFAİLE İLLÂLLAH" (Allah'tan başka fail yoktur) hakikati tam olarak idrak edilir⁶. Hz. İbrâhim'in "Halîlürrahmân" lakabıyla anılması, esmâ-i İlâhiyyeden olan hullet dostluk elbisesini giymesinden ve bu sıfatı hakkıyla hak etmesinden ileri gelir⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye · s.365“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın Halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
- 2A'yân-ı Sâbite · s.492“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın Halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
- 3İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.56“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
- 4Muhammed Sûresi · s.126“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
- 5DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.167“Burası dostluk yani hullet mertebesidir. Hz. İbrâhim’in halîl olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla”Oku
- 6Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.49“Bu birleşmenin ismine de Hullet diyorlar, dostluk diyorlar, işte İbrahim (as) ın “Halil” lakabı bu yüzdendir. Madde mertebesinde Esma-ı İlahiyeyi giyinmesi bakı”Oku
- 7Sohbet Arası Sohbetler CD 17 · s.45“Hullet dostluk elbisesi dediği bu. Halil İbrahim’in ismi de buradan kaynaklanıyor. Yani ilahi dostluk burada başlıyor. Beden birey yani nefis ve Allahın iki ayr”Oku
- 8Sâffât Sûresi · s.81“. ----------------- Buraya kadar gelen hâdiseler hakkında büyük bir metânet gösteren ve esmâ-i İlâhiyyeden olan hullet dostluk elbisesini giyip (Halîlürrahmân) ”Oku
- 9Hullet Dostluk -
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.