Necdet Ardıç (Terzibaba) Hullet (Dostluk) hakkında ne der?
Necdet Ardıç (Terzibaba), hulleti "dostluk elbisesi" olarak tanımlar ve bu mertebenin Hz. İbrâhim'in "Halîl" lakabını almasının sebebi olduğunu belirtir. Ona göre hullet, kişinin kendi nefsaniyetini Hakk'a devrederek, bütün varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu ve Hakk'ın kendi vasıtasıyla icraatta bulunduğunu idrak etmesidir. Bu idrak, ilahi dostluğun başladığı, afak ve enfüsün birleştiği ilk tevhid mertebesidir ve Esma-i İlâhiyyenin hakikatinin kişiye giydirilmesiyle kemale erer¹·².
Detaylı cevap
Necdet Ardıç'a göre hullet, muhabbetin en yüksek mertebesi olup, "Halîlullah" makâmıdır³. Bu mertebe, kişinin kendi nefsaniyetini Hakk'a devretmesiyle Cenâb-ı Hakk'ın ona Esma-i İlâhiyyenin hakikatini giydirmesi anlamına gelir²·⁴. Hz. İbrâhim'in "Halîl" lakabını alması da bu dostluk mertebesine ulaşmasından kaynaklanır¹·⁵. Ardıç, bu durumu "hullet dostluk elbisesi" olarak ifade eder; kişi kendi kimliğini ve elbisesini teslim ettikten sonra, Cenâb-ı Hakk ona ilahi bir kimlik vermeye başlar⁴. Hullet mertebesi, kişinin kendi ilahi varlığı ile ef'âl âleminin birleştiği, bütünleştiği ilk tevhid mertebesidir⁶·⁷. Bu idrak, afak ve enfüsün birleştiği yerdir; yani beden ve nefsin Allah'tan ayrı olduğu düşüncesinin ortadan kalktığı noktadır⁸. Hullet sahibi olmak isteyen, bütün faaliyetin Hakk'a mahsus olduğunu (LÂFAİLE İLLÂLLAH) idrak etmeli ve Esma-i Hüsna'nın manalarını giyinmelidir¹·⁹. Bu mertebenin kemali, fiillerin fenası (fenâ-i ef'âl) ile gerçekleşir; yani kişinin kendi vasıtasıyla Hakk'ın icraatta bulunduğunu idrak etmesidir⁵. Bu dostluk elbisesini giyen kişide artık ayrı ayrı esmalar değil, külli esmaların, yani Rabbül Erbab'ın mertebesi tesir etmeye başlar⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.49“Bu birleşmenin ismine de Hullet diyorlar, dostluk diyorlar, işte İbrahim (as) ın “Halil” lakabı bu yüzdendir. Madde mertebesinde Esma-ı İlahiyeyi giyinmesi bakı”Oku
- 2En'âm Sûresi · s.90“Kişi kendi nefsaniyyetini Hakk’a devrettiği için Cenâb-ı Hakk ona o Esmâ-i İlâhiyyenin hakikatini giydiriyor ve bu mertebe de “hullet” olarak ve “halil” ismini ”Oku
- 3Hullet
- 4Bakara Sûresi · s.241“Kişi kendi nefsaniyyetini Hakk’a devrettiği için Cenâb-ı Hakk ona o Esmâ-i İlâhiyyenin hakikatini giydiriyor ve bu mertebe de “hullet” olarak ve “halil” ismini ”Oku
- 5Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye · s.365“İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebesidir. İbrâhim (a.s.) mın Halil olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk ’ın fiilleri ”Oku
- 6Altı Peygamber (Cilt 3) · s.27“Bu hüküm de Hakk ’ın hükmü’dür ve gerçekte görüldüğü gibi her şey O na döndürülmektedir, burada döndürülme kelimesi çok iyi anlaşılmalıdır. Bu mertebe, kişinin ”Oku
- 7Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.50“Bu hüküm de Hakk ’ın hükmüdür ve gerçekte görüldüğü gibi her şey O na döndürülmektedir, burada döndürülme kelimesi çok iyi anlaşılmalıdır. Bu mertebe, kişinin k”Oku
- 8Sohbet Arası Sohbetler CD 17 · s.45“Hullet dostluk elbisesi dediği bu. Halil İbrahim’in ismi de buradan kaynaklanıyor. Yani ilahi dostluk burada başlıyor. Beden birey yani nefis ve Allahın iki ayr”Oku
- 9Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.48“03-ŞECER İşte bu yüzden burası dostluk yani hullet mertebesidir, İbrahim (as) ın Halil olması bu yüzdendir. Kendindeki ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fii”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.