Necdet Ardıç (Terzibaba)'ın Bâtın kavramına yaklaşımı nasıldır?

Necdet Ardıç'ın bâtın kavramına yaklaşımı, genel tasavvufî anlayışla örtüşmekle birlikte, kendi irfan mektebinin özgün bakış açısını yansıtır. Tasavvufta bâtın, lugat anlamıyla "iç, gizli, görünmeyen" demektir ve Hakk'ın iki temel veçhesinden biri olan "el-Bâtın" ism-i şerifinden kaynaklanır. Hadîd Sûresi'ndeki "hüve'l-evvelü ve'l-âhirü ve'z-zâhirü ve'l-bâtın" (O Evvel'dir, Âhir'dir, Zâhir'dir, Bâtın'dır) ayeti bu kavramın menşeidir. Terzibaba, bu ilahî ismi, Hakk'ın eşyanın ardındaki hakikati ve eşyanın içsel manasını ifade eden bir sır olarak yorumlar. Kâf Sûresi'ndeki "biz ona şah damarından daha yakınız" ayeti ise bâtının yakınlığını işaret eder ve Terzibaba'nın sohbetlerinde bu yakınlığın idrakine vurgu yapılır. O, bâtını sadece Hakk'ın gizli veçhesi olarak değil, aynı zamanda insanın kendi iç hayatı, kalbi ve niyeti olarak da ele alır. Bakara Sûresi 235. ayetindeki "Allah kalplerinizdekini bilir" ifadesi, bu içsel bâtının önemini vurgular. Necdet Ardıç'ın sisteminde, bâtın aynı zamanda Kur'ân ayetlerinin ve hadislerin içsel anlamlarını, yani te'vîl ve işâret ilmini de kapsar. Bu bağlamda, Hz. Ali'ye atfedilen "Kur'ân'ın zâhiri ve bâtını vardır, bâtınının da bâtını vardır — yedi kademeye kadar" sözü, Terzibaba'nın irfanî yorumlarının temelini oluşturur. Onun eserleri, özellikle de İnsân-ı Kâmil şerhi gibi çalışmalarında³·³·³·³, bâtınî hakikatlerin sâlikin seyr ü sülûkundaki yerini ve önemini açıklığa kavuşturur. Terzibaba'nın öğretisinde, zâhir ve bâtın arasındaki denge esastır; zâhirsiz bâtın, bâtınsız zâhir eksik kalır.