Sahv ile Sekr aynı kaynaktan mı doğar?

Sekr, sâlikin ilahi tecellinin şiddetinden kendinden geçmesi, aklının Hak ile mest olması ve kontrolünü kaybetmesi durumudur². Bu hal, Hz. Yusuf'un cemâlinde kadınların ellerini kesmesi örneğinde olduğu gibi, Hakk'ın cemâl tecellisinde "kendinden geçme" olarak açıklanır. Sahv ise, sekrden sonraki ayıklık hali olup, sâlikin Hak'la birlikteyken ayık olması, akıl ve iradesinin Hak'la uyumlu çalışmasıdır³. Bu, "sahv-i ba'de's-sekr" olarak bilinen, sülûkun kemâl noktasıdır. Her iki hal de, sâlikin mânevî yolculuğunda ilahi tecellilerle karşılaşması sonucu ortaya çıkar. Sekr halinde olan sâlik, âlemi "Uluhiyet gözü" ile görür ve bu halden çıktığında sahv haline ulaşır ki bu da uyanıklık ve şuur halidir⁴·⁵·⁶. Ancak, Kelime-i Dâvûdiyye'de belirtildiği üzere, sekr ve sahv "iki renktir" ve "değişime açık olan kullara mahsustur"¹. Hakk'a nazır olan yüce zatlar için ise ne sekr ne de sahv vardır; onlar bu iki halden de istiğfar ederler, çünkü Hakk'ın zatına nispetle bu haller mevcut değildir¹. Bu durum, sekr ve sahvın ilahi tecellilerin birer yansıması olduğunu, ancak Hakk'ın bu tecellilerin ötesinde olduğunu gösterir. Hz. Peygamber'in, cezbe tarafına gitmiş bir Arab'ı ayıklık ve şuur tarafına davet etmesi, aklın ve şuurun önemini vurgular, zira akıl tarafında görülecek işler vardır⁷.