Sahv, Sekr'in neresinde durur?

Sahv, tasavvufî sülûkun önemli bir durağı olup, sekr ile birlikte ele alınan bir çift hâldir. Sâlikin manevi yolculuğu, başlangıçtaki sahv-ı ibtidâ ile başlar. Bu, henüz hakikatlere tam vâkıf olunmayan, ancak ayık olunan bir hâldir. Ardından gelen sekr hâli, sâlikin Hak'ın cemâl tecellîsinde kendinden geçtiği, akıl ve iradesinin geri çekildiği bir fenâ hâlidir. Bu hâlde sâlik, Bâyezîd-i Bistâmî'nin "Sübhânî" sözünde olduğu gibi, zâhirî tezat ifadeler kullanabilir. Ancak sülûkun kemâli, bu sekr hâlinden sonra ulaşılan sahv-ı intihâ veya sahv-ı ba'de's-sekr mertebesidir. Bu mertebede sâlik, Hak ile birlikteyken ayık kalır, aklı ve iradesi Hak ile uyumlu bir şekilde çalışır.

Sahv ehli, sekr ehlinin aksine, halkla rahatça muamele edebilir, sözleri istikâmetlidir ve mürşidlik kapasitesine sahiptir. Şerîate sıkı bağlılık gösterir ve zâhir-i şerîatı asla terk etmez. Klasik tasavvuf anlayışında "sahv sekrden a'lâdır" denir, zira sahv ehli halka faydalı olabilirken, sekr ehli kendi içine kapanmıştır. Kelime-i Dâvûdiyye'de vurgulandığı gibi, sekr ve sahv, değişime açık olan kullara mahsus iki hâldir ve Hakk'a nispetle birer renktir; Hak'ta mahv olan kişi için bu iki hâlden de istiğfar edilir¹. Mesnevî-i Şerîf Şerhi'nde de, varlık mertebelerini hızla kat edip Allah'ta seyir hâllerini çabucak geçen ve istiğraktan (kendinden geçmekten) süratle ayılıp sahv hâline gelen üstadlardan bahsedilerek, sekrden sahva geçişin önemi vurgulanır². Bu bağlamda sahv, sekrden sonraki manevi ayıklık ve kemâl hâli olarak konumlanır.