Tarîkat ve Şerîat'ı karıştırmak ne tür bir hatâya yol açar?

Tasavvufta sülûk, şerîat, tarîkat, hakîkat ve mârifet olmak üzere dört mertebeden oluşur. Bu mertebeler, bir kuyumcu eğitimine benzetilir; her birinin kendine özgü bir işlevi ve gerekliliği vardır. Şerîat, dış kuralların bilinmesi ve uygulanmasıyla ilgiliyken, tarîkat sülûka girme, mürşidle bağ kurma ve virdleri icra etme aşamasıdır. Şerîattan tarîkata geçişte duygulara ihtiyaç duyulur, çünkü şerîatta madde varken, tarîkatta muhabbetin oluşması için duygular lüzumludur¹. Ancak tarîkattan hakîkate geçerken beşerî duyguların terk edilmesi gerekir; zira bu duygular hakîkat yolunda perde olabilirler ve bu aşamada saf akla ihtiyaç duyulur¹.

Şerîat ve tarîkatı karıştırmak, sâlikin manevî ilerlemesini engeller. Örneğin, bir sâlikin henüz şerîat şeridini güçlendirmesi gerekirken, tarîkat şeridine geçmeye çalışması veya bu iki mertebenin hükümlerini birbirine karıştırması, yolculuğunda hatalara yol açar². Her mertebenin kendine özgü "nalınları" vardır ve bu nalınların birbirine karıştırılması, ilâhî ve kudsî makamlarda ilerlemeyi zorlaştırır³·⁴. Mürşidin görevi, sâlikin hangi mertebede olduğunu doğru tespit etmek ve onu o mertebenin gereklerine göre yönlendirmektir. Eğer bir şeyh, kendi derecesini bilmez ve sâlikini doğru yönlendirmezse, onu ömür boyu yanlış bir mertebeye bağlı tutabilir, bu da sâlikin gelişimini engeller⁵. Dolayısıyla, her mertebenin kendine özgü kurallarını ve geçiş şartlarını bilmek, manevî yolculukta doğru ilerlemek için elzemdir.