Velâyet ile Nübüvvet arasındaki fark nedir?

Velâyet ve nübüvvet arasındaki temel fark, onların zuhur alanları ve nitelikleridir. Nübüvvet, "peygamberlik" makamı olup, ilahi vahyi alıp insanlara tebliğ etme görevidir³. Bu makam, Cenâb-ı Hakk'ın kullarına özel haber verme ve vahiy iletme işlevini taşır. Nübüvvet, zâhirde Hakk'ın temsilcisi olmayı ifade eder⁴.

Velâyet ise, "yakınlık, dostluk, vekillik" anlamlarına gelir ve tasavvufta sâlikin Hak ile manevî dostluk ve yakınlık makamıdır. Velâyet, bâtında Hakk'ın temsilcisi olmayı ifade eder⁴. Her nebi, peygamber olmadan önce velî olmak zorundadır; onun bâtınındaki veliliği peygamberlik olarak zuhura çıkar⁴. Bu nedenle, velâyet olmaksızın nübüvvet gerçekleşmez, fakat nübüvvet olmaksızın velâyet gerçekleşebilir².

Nübüvvet, velâyetin zâhiri, velâyet ise nübüvvetin bâtınıdır⁵. Hz. Muhammed'in nübüvveti zâhir, velâyeti bâtın iken, Hz. Ali'nin velâyeti zâhir, nübüvveti bâtındır⁶. Nübüvvet ve risâlet, peygamberlerden olan velîlerde dünya hayatında geçici bir sıfat ve velâyet dairesi içinde özel bir mertebedir. Peygamberin dünya yurdundan ayrılmasından sonra nübüvvet ve risâlet kalkar, ancak velâyeti ahiret âlemlerine intikalinden sonra da devam eder². Bu durum, velâyetin ilâhî bir sıfat olup öncesiz ve sonsuz olduğunu gösterir⁷.

Her nebinin velâyeti nübüvvetinden efdaldir, çünkü nübüvvet halka, velâyet ise Hakk'a ilişkindir¹. Ancak, sırr-ı kadere nazaran nübüvvet velâyetten efdaldir¹. Nübüvvetin bâtını velâyet olduğundan, peygamberlerin nübüvvetteki farklılıkları, velâyetteki farklılıkları sebebiyledir⁸.