Velâyet ile Nübüvvet arasındaki sıra nasıldır?

Velâyet ve nübüvvet, tasavvufta mertebeler olarak kabul edilir. Hz. Ali'nin mertebesi velâyet, Hz. Muhammed'in mertebesi ise nübüvvettir⁴. Cenâb-ı Hakk, bu mertebeleri uluhiyetinden vermiştir⁴. Hz. Muhammed'in nübüvveti, velâyetinden kaynaklanır; zira bir peygamberin evvelâ velî olması gerekir ki peygamber olabilsin⁴. Onun bâtınındaki veliliği, peygamberlik olarak zuhûra çıkar⁴.

Velî ile peygamber arasındaki temel fark, velînin bâtında Hakk'ın temsilcisi olması, peygamberin (nebînin) ise zâhirde de Hakk'ın temsilcisi olmasıdır⁴. Hz. Ali Efendimiz'de velâyet kemalatı zâhir, nübüvvet kemalatı bâtın iken; Hz. Resûlullah Efendimiz'de nübüvvet zâhir, velâyet bâtındır⁵. Nübüvvet, velâyetin zâhiri, velâyet ise nübüvvetin bâtınıdır⁶. Bu durum, nübüvvette müteayyin olan zâtın (Hâtem-i Enbiyâ) ve onun bâtını olan velâyette müteayyin bulunan zâtın (Hâtem-i Evliyâ) anlaşılmasıyla, nübüvvetin velâyetten istimdat ettiğini gösterir⁶.

Her nebînin velâyeti, nübüvvetinden efdaldir (üstündür), çünkü nübüvvet halka, velâyet ise Hakk'a ilişkindir¹·². Bu üstünlük, Hakk'a ve halka ilişkin olma durumuna göredir. Ancak sırr-ı kadere nazaran nübüvvet velâyetten efdaldir¹·². Velâyet, ilâhî bir sıfat olarak öncesiz ve sonsuz iken, nübüvvet ve risâlet dünya hayatında peygamberlerden olan velîlerde geçici bir sıfattır ve velâyet dairesi içinde özel bir mertebedir³. Nübüvvet ve risâlet, resûlün dünya yurdundan ayrılmasından sonra kalkar; fakat velâyeti, ahiret âlemlerine intikalinden sonra da devam eder³.