Velâyet ve Nübüvvet'i karıştırmak ne tür bir hatâya yol açar?

Nübüvvet, Hak'tan vahy alıp peygamber olma ve bu vahyi insanlığa tebliğ etme makâmıdır. Risâlet ise nübüvveti içeren, daha kapsamlı bir tebliğ görevidir. Hz. Muhammed'in "hâtemu'n-nebiyyîn" olmasıyla nübüvvet kapısı kapanmıştır. Velâyet ise "yakınlık, dostluk, vekîllik" anlamına gelir ve tasavvufta sâlikin Hak ile manevî yakınlık makâmıdır. Her ne kadar her nebî aynı zamanda velî olsa da, her velî nebî değildir. Peygamberler dahi nübüvvetlerini ve şeriatlarını velâyet yoluyla alırlar; bu durum, velâyetin nübüvvetten daha üstün olduğu şeklinde yorumlanabilir, zira velâyet özde çalışırken, nübüvvet dışarıdaki ahkâmdır²·³.

Bu iki makâmı karıştırmak, özellikle nübüvvetin sona erdiği gerçeğini göz ardı etmeye yol açar. Nübüvvetin kapalı, velâyetin ise açık olması, tasavvufî sülûkun peygamberlik iddiasına dönüşmemesi için temel bir ayrımdır. Nübüvvet halka yönelik tebliğ ve şeriat getirme işlevine sahipken, velâyet Hak'la olan içsel ve bâtınî bir ilişkiyi ifade eder¹. Bu ayrımın ihlali, şeriatın değişmez hükümlerine aykırı yorumlara ve yeni peygamberlik iddialarına zemin hazırlayabilir ki bu, İslâm akâidinde büyük bir sapmadır. Velâyet, peygamberlerin dahi Hak'tan aldıkları bilgiyi içselleştirdikleri ve Hak ile olan yakınlıklarını yaşadıkları bir makâm iken, nübüvvet bu bilginin dış dünyaya aktarılmasıdır. Dolayısıyla, velâyet ve nübüvveti karıştırmak, dinî hiyerarşiyi ve makâmların işlevlerini yanlış anlamaya neden olur.