A'râf Sûresi 179. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

A'râf 179Cüz 9 · Sayfa 174

A'râf Sûresi 179. Âyet

الأعراف

Velekad żera/nâ licehenneme keśîran mine-lcinni vel-ins(i)(s) lehum kulûbun lâ yefkahûne bihâ velehum a'yunun lâ yubsirûne bihâ velehum âżânun lâ yesme'ûne bihâ(c) ulâ-ike kel-en'âmi bel hum edall(u)(c) ulâ-ike humu-lġâfilûn(e)

Andolsun biz, cinler ve insanlardan, kalpleri olup da bunlarla anlamayan, gözleri olup da bunlarla görmeyen, kulakları olup da bunlarla işitmeyen birçoklarını cehennem için var ettik. İşte bunlar hayvanlar gibi, hatta daha da aşağıdadırlar. İşte bunlar gafillerin ta kendileridir.

Bu ayet, cehennem için yaratılan cin ve insanların gafletini, kalpleri, gözleri ve kulakları olmasına rağmen hakikati idrak edememelerini ve bu durumun onları hayvanlardan daha aşağı bir konuma düşürdüğünü dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir.

1ذَرَأْنَاz-r-a

Kök:ذ ر أ—Allah'ın yoktan var etme, yaratma eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zerae' fiilini 'yoktan var etmek, yaratmak' olarak açıklar ve özellikle canlıların yaratılışı için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ذَرَأْنَا' ifadesi, Allah'ın cin ve insanları belirli bir amaç (cehennem için) doğrultusunda yaratmasını vurgular, bu yaratılışın bir takdir ve ilahi irade sonucu olduğunu gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zerae' kelimesinin 'halk' (yaratmak) anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın cin ve insanları var etme kudretini ve bu var edişin bir sonucu olarak onların akıbetlerinin belirlenmişliğini mecazi olarak ifade eder.

2يَفْقَهُونَf-k-h

Kök:ف ق ه—Bir şeyi derinlemesine anlamak, idrak etmek ve kavramak anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'fıkh' kelimesini 'bir şeyin gizli anlamını bilmek, derinlemesine idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'لَّا يَفْقَهُونَ بِهَا' ifadesi, kalplerinin olmasına rağmen hakikati, delilleri ve öğütleri derinlemesine kavrayamadıklarını, sadece yüzeysel bir bilgiye sahip olduklarını veya hiç idrak edemediklerini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'fıkh' kavramının Kur'an'da sadece bilmekten öte, bir şeyin özünü ve amacını kavramayı, derin bir anlayışa sahip olmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yefkahûn' kelimesi, bu kişilerin kalplerinin manevi körlüğünü, yani hakikatleri anlamaktan aciz oluşlarını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'fıkh'ın 'bir şeyin hakikatini bilmek ve anlamak' olduğunu ifade eder. Ayetteki olumsuz kullanımı, bu kişilerin kalplerinin, kendilerine sunulan ayetleri ve delilleri anlamaktan mahrum olduğunu, dolayısıyla doğru yolu bulamadıklarını gösterir.

3يُبْصِرُونَb-s-r

Kök:ب ص ر—Gözle görmek, idrak etmek ve basiret sahibi olmak anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'basar' kelimesinin hem maddi gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi, basiret sahibi olmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'لَّا يُبْصِرُونَ بِهَا' ifadesi, gözleri olmasına rağmen Allah'ın ayetlerini, kainattaki delilleri ve hakikatleri görememelerini, yani manevi körlüklerini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'basar'ın hem zahiri hem de batıni görme yeteneği olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, bu kişilerin fiziksel görme yetisine sahip olsalar da, hakikatleri idrak etme, doğruyu yanlıştan ayırma ve ibret alma basiretinden yoksun olduklarını gösterir.

4يَسْمَعُونَs-m-'-a

Kök:س م ع—Kulakla işitmek, dinlemek ve söylenenleri anlamak, kabul etmek anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'sem'' kelimesinin sadece fiziksel işitmeyi değil, aynı zamanda dinleyip anlamayı ve kabul etmeyi de içerdiğini belirtir. Ayetteki 'لَّا يَسْمَعُونَ بِهَا' ifadesi, kulakları olmasına rağmen hak sözü, öğütleri ve uyarıları işitip anlamadıklarını, dolayısıyla onlardan faydalanamadıklarını vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'sem'' fiilinin Kur'an'da bazen 'kabul etmek, itaat etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, ayetteki 'işitmezler' ifadesi, sadece fiziksel olarak duymamak değil, aynı zamanda hakikati dinleyip ona icabet etmemek, öğütleri kabul etmemek anlamını taşır.

5ٱلْأَنْعَـٰمِn-'-m

Kök:ن ع م—Evcil hayvanlar, özellikle deve, sığır, koyun ve keçi gibi otçul hayvanlar anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'en'âm' kelimesini 'deve, sığır, koyun ve keçi' gibi evcil hayvanlar olarak tanımlar. Ayetteki benzetme, bu hayvanların sadece içgüdüleriyle hareket etmeleri, akıl ve idrakten yoksun olmaları nedeniyle, hakikati idrak edemeyen insanların onlara benzetildiğini gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'en'âm'ın genellikle 'dört ayaklı hayvanlar' için kullanıldığını ve bu hayvanların akıl ve idrakten mahrumiyetlerini simgelediğini belirtir. Ayetteki 'كَٱلْأَنْعَـٰمِ' ifadesi, bu kişilerin akıllarını kullanmayarak hayvanlar gibi sadece bedensel arzularına tabi olmalarını ve manevi körlüklerini vurgular.

6ٱلْغَـٰفِلُونَğ-f-l

Kök:غ ف ل—Gaflet içinde olanlar, bir şeyden habersiz olanlar, umursamaz davrananlar anlamına gelir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'gaflet' kelimesini 'bir şeyin farkında olmamak, onu unutmak veya ondan yüz çevirmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ٱلْغَـٰفِلُونَ' ifadesi, bu kişilerin Allah'ın ayetlerinden, ahiret gerçeğinden ve kendi akıbetlerinden habersiz, umursamaz bir yaşam sürdüklerini, bu durumun da onların cehenneme sürüklenmelerinin temel nedeni olduğunu belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'gaflet'in Kur'an'da genellikle Allah'tan, ahiretten ve ilahi uyarılardan habersiz olma hali olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'gafilûn' kelimesi, bu kişilerin kalplerinin, gözlerinin ve kulaklarının işlevsiz kalmasının bir sonucu olarak hakikatten uzaklaşmalarını ve bu durumun onları manevi bir uyuşukluğa sürüklemesini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'gaflet'i 'bir şeyin farkında olmamak, onu ihmal etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'gafilûn' ifadesi, bu kişilerin kendilerine verilen akıl, kalp, göz ve kulak gibi nimetleri doğru yolda kullanmayarak, Allah'ın emir ve yasaklarına karşı kayıtsız kalmalarını ve bu kayıtsızlığın onları helake götürdüğünü gösterir.

A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(179) (Ve lekad zere’nâ li cehenneme kesîren minel cinni vel insi lehum kulûbun lâ yefkahûne bihâ ve lehum a’yunun lâ yubsırûne bihâ ve lehum âzânun lâ yesmeûne bihâ, ulâike kel en’âmi bel hum edallu, ulâike humul gâfilûn.)

“Andolsun ki, cinlerden ve insânlardan birçoğunu cehennem için halkettik. Onların kalbleri vardır, fakat onunla gerçeği anlamazlar. Gözleri vardır, fakat onlarla görmezler. Kulakları vardır, fakat onlarla işitmezler. İşte bunlar hayvânlar gibidirler. Hatta daha da aşağıdırlar. Bunlar da gafillerin ta kendileridir.” Şeriat mertebesi îtibarıyla bu âyet yazıldığı gibidir, târikat mertebesinden bakıldığında ise okuyan kişi daha ciddiyye alarak duygusal olarak bu hâli yaşamamaya çalışır ve bu hâli üstünden atmak için mücâdeleye girişir.

Hakîkat mertebesinden baktığımızda ise, kalpleri vardır fakat (beşeriyetlerini) hissetmezler. Gözleri vardır fakat (maddi varlık olarak bir şey) görmezler. Kulakları vardır fakat (beşeri olarak söylenen sözleri) duymazlar.

Hatta daha da aşağıdadırlar yâni âlemlerin kemâli olan esfeli safilinden daha da ileriye gitmişlerdir. Bunlar (beşeriyetlerinden) gafil olanların ta kendileridir. Esfeli sâfilîn, aslında bütün ilâh-î mertebeleri bünyesinde

topladığından aynı zamanda âlâyı illiyyin’dir. Nefsimizle yaşadığımız zaman burası esfeli safilin olmaktadır.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(7)

Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)Fâtiha Sûresi Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 Kelime-i Şuaybiyye Lübbü'l-Lübb (İngilizce)