Mustafa Tahralı Aşk hakkında ne der?

Mustafa Tahralı'nın aşk hakkındaki görüşleri, tasavvufun genel aşk anlayışıyla örtüşür ve bu kavramı kendi eserlerinde somut örneklerle pekiştirir. O, aşkı, "şiddetli sevgi" anlamına gelen lugat karşılığıyla birlikte, tasavvufun "itici gücü" olarak kabul eder². Bu itici güç, sâlikin sülûk yolundaki mücâhedelerini tahammül edilebilir kılar ve fenâ hâlini tatlılaştırır.

Tahralı, Mesnevî-i Şerîf Şerhi'ni yazarken karşılaştığı zorluklara rağmen, bu eseri tamamlama azmini aşka bağlar. Kendi ifadesiyle, "Mesnevî-i Şerîf gibi sonsuz bir derya içinde yüzücülük etmek, benim gibi ilimde, hâlde ve amelde kolu kanadı kırık bir âcizin işi değildi; fakat aşk bu aczimi gözümde örttü ve bu hususta beni cesur ve cüretkâr yaptı"¹. Bu cümle, aşkın kişiyi kendi acziyetinden ve korkularından arındırarak, ilâhî bir cesaretle donattığını açıkça gösterir. Aşkın bu özelliği, "korkağı ve âcizi cesur yapmaktır"³ şeklinde ifade edilir.

Tasavvufta aşk, muhabbetten daha derin ve mahvedici bir sevgi olarak ayrılır. Muhabbet, sevenin sevdiğini bilinçli ve iradeli bir şekilde sevmesi iken, aşk, sevenin sevdiğine mahvolması, akıl ve iradenin geri çekilmesi hâlidir; "el-aşkü cünûnün ilâhî" (aşk ilâhî bir delilik) olarak tanımlanır. Tahralı'nın kendi deneyiminden verdiği örnek, aşkın bu "ilâhî delilik" hâlinin, kişiyi imkânsız görünen işlere sevk edebilecek bir güç olduğunu gösterir.