Tarîkat ile Şerîat arasındaki fark nedir?
Tarîkat ile Şerîat arasındaki temel fark, Şerîat'ın zahirî hükümler ve kurallar bütünü olması, Tarîkat'ın ise bu hükümlerin ötesinde manevî bir sülûk ve muhabbet artışı ile kalbî yaşantıyı ifade etmesidir. Şerîat, sâlikin ilk adımı olup Tarîkat'a eleman hazırlar; Tarîkat ise Şerîat'ın devamı niteliğinde, duygusal bir yoğunluk ve şeyh muhabbetiyle Allah'a yönelme mertebesidir¹·². Her ikisi de tenzih üzerine kurulu bir idrakte birleşirken, Tarîkat'ta muhabbetin artması ve duygusal yaşantının ön plana çıkmasıyla Şerîat'tan ayrılır³·⁴.
Detaylı cevap
Şerîat ve Tarîkat, tasavvuftaki dört mertebeli sülûkun ilk iki basamağını oluşturur: Şerîat, dış kuralların bilinmesi ve uygulanması iken, Tarîkat sülûka girilmesi, mürşidle bağ kurma ve virdler aracılığıyla manevî bir yolculuğa çıkmaktır. Şerîat, hüküm ve hukuk demektir ve Tarîkat'a eleman yetiştirir; tıpkı ilkokulun ortaokula öğrenci hazırlaması gibi⁵·⁶.
Şerîat mertebesinde ibadetler daha çok fizikîdir ve imamlar tarafından yaptırılırken, Tarîkat mertebesinde şeyh efendiler zikir yaptırır ve muhabbet artışı yaşanır¹. Şerîat'ta "katılık" ve "kuruluk" varken, Tarîkat'ta "yaşlık", "duygular" ve "gözyaşı" gibi duygusal bir fark bulunur²·⁴. Bu duygusallık, Şerîat'tan Tarîkat'a geçişte ihtiyaç duyulan bir unsurdur⁴.
Dua anlayışında da farklılıklar gözlemlenir: Şerîat mertebesinde dualar genellikle dünyalık şeyler ve bedensel azaptan korunmak içinken, Tarîkat mertebesinde dualar uhrevî ağırlıklıdır⁷.
Ancak, hem Şerîat hem de Tarîkat mertebesinin idraki "tenzih üzerine kuruludur" ve "ötelerde olan bir Allah'a yönelme" kanaati aynıdır³·⁸. Tarîkat, Şerîat mertebesinin "biraz yoğunlukla çalışıldığı mertebedir" ve "duygular ilavesiyle" farklılaşır⁸. Önemli bir nokta ise, Tarîkat'ın görevinin kişileri kendi bünyesinde tutmak değil, Hakîkat'a eleman hazırlamak olduğudur⁵.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002), s. 199“Şeriat mertebesinde fiziki ibadetler var imamlar bunu yaptırıyorlar, tarikat mertebesinde şeyh efendiler zikir yaptırıyorlar, muhabbet artışı oluyor, ama burada”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler (23), s. 41“Başka şeylerinde olması lazım geldiğini düşünerek araştırmaya başlamakta, araştırmaya başladığında da karşısına ilk çıkan saha tarikatler sahası olmakta. Tarika”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003), s. 18“Ancak tarikattan Hakikata geçerken inkılap gerekiyor, neden çünkü şeriat mertebesi ile tarikat mertebesinin anlayışı tenzih üzerine kurulduğundan ikisi aynı idr”Oku
- 4Tasavvuf Izâhları, s. 109“.) ------------------- NEFSÎ VE İLÂHÎ DUYGULAR : Şeriat ile zâhiri tarikat arasındaki fark şudur: Şeriatta durgunluk, monotonluk vardır. Tarikatta da biraz şeyh”Oku
- 5İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000), s. 168“Şeriat mertebesinde imamlar görevli, tarikat mertebesinde şeyh efendiler görevli, işte biz bu mertebede gidip geliyoruz. Şeriatın görevi yani zahiri şeriatın gö”Oku
- 6Kelime-i Îseviyye, Bölüm 212“Şeriat mertebesi tarikata eleman yetiştirir. Şeriat mertebesi çok mühim bir mertebedir. Şeriat derken o kelimeyi de biz yanlış anlıyoruz yahut tek taraflı anlıy”Oku
- 7Mü'min (Ğâfir) Sûresi, s. 124“Şeriat ve Tarikat mertebesinde dua vardır. Aradaki fark şeriat mertebesinde dünyalık şeylerin ve bedeni azaptan korumak içindir. Tarikat mertebesinde ise dua uh”Oku
- 8Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002), s. 28“Ama en azından Ariflik mertebesinde o kişi çevresine kendisini tanıtır kendilerini tanıtır, tarikat mertebesinde yaşayanlar kendilerini bilmezler daha henüz çün”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.